Welke accountant mag een jaarrekening controleren die de bank accepteert?

Alleen een registeraccountant (RA) die werkt bij een accountantskantoor met een WTA-vergunning van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) mag een jaarrekening wettelijk controleren en een controleverklaring afgeven die banken accepteren. Een accountant-administratieconsulent (AA) mag dat in de meeste gevallen niet. Dit onderscheid is cruciaal wanneer je bank om een gecontroleerde jaarrekening vraagt bij een financieringsaanvraag of herfinanciering. In dit artikel beantwoorden we de belangrijkste vragen over accountantsverklaringen, controleplicht en waar je op moet letten bij het kiezen van de juiste accountant.

Wat is het verschil tussen een registeraccountant en een accountant-administratieconsulent?

Een registeraccountant (RA) heeft een universitaire of gelijkwaardige postmaster-opleiding afgerond en is bevoegd om wettelijke controles van jaarrekeningen uit te voeren. Een accountant-administratieconsulent (AA) heeft een hbo-opleiding gevolgd en mag jaarrekeningen samenstellen en beoordelen, maar is doorgaans niet bevoegd om wettelijke controles uit te voeren. Dat is het kernverschil dat ertoe doet wanneer een bank een gecontroleerde jaarrekening vraagt.

Beide beroepstitels zijn beschermd en vallen onder de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA). Zowel de RA als de AA moet voldoen aan strenge gedrags- en beroepsregels, permanente educatie volgen en zich houden aan onafhankelijkheidsvereisten. Het verschil zit vooral in de reikwijdte van de werkzaamheden die zij mogen uitvoeren.

Voor ondernemers in het hogere MKB-segment is het belangrijk om te weten dat een controleverklaring bij de jaarrekening uitsluitend mag worden afgegeven door een registeraccountant die verbonden is aan een kantoor met een WTA-vergunning. Wanneer je bank, subsidieverstrekker of aandeelhouder om zo’n verklaring vraagt, volstaat een samenstellingsverklaring van een AA dus niet.

Waarom accepteert een bank niet elke accountantsverklaring?

Een bank accepteert niet elke accountantsverklaring omdat er wezenlijke verschillen bestaan in het niveau van zekerheid dat de verschillende typen verklaringen bieden. Een controleverklaring geeft een redelijke mate van zekerheid over de getrouwheid van de jaarrekening, terwijl een samenstellingsverklaring helemaal geen zekerheid biedt. Banken willen bij financieringsbeslissingen vertrouwen op betrouwbare cijfers en kiezen daarom voor het hoogste zekerheidsniveau.

Drie typen opdrachten en hun zekerheidsniveau

In de accountancy bestaan drie hoofdtypen opdrachten, elk met een eigen niveau van zekerheid:

  • Samenstellingsopdracht: De accountant stelt de jaarrekening op aan de hand van de aangeleverde gegevens. Er wordt geen inhoudelijke controle uitgevoerd en er wordt geen zekerheid verstrekt over de juistheid van de cijfers.
  • Beoordelingsopdracht: De accountant voert beperkte werkzaamheden uit, zoals cijferanalyses en het stellen van vragen aan het management. Dit levert een beperkte mate van zekerheid op.
  • Controleopdracht (audit): De accountant voert uitgebreide controlewerkzaamheden uit en geeft een redelijke mate van zekerheid. Dit is het hoogste niveau en resulteert in een controleverklaring.

Wat banken concreet verwachten

Wanneer een bank bij een financieringsaanvraag om een gecontroleerde jaarrekening vraagt, bedoelt zij een jaarrekening die is voorzien van een controleverklaring door een registeraccountant. De bank wil er zeker van zijn dat de financiële positie van jouw onderneming betrouwbaar in beeld is gebracht. Dat geeft de bank het vertrouwen om een weloverwogen kredietbeslissing te nemen. Hetzelfde geldt overigens voor subsidieverstrekkers en nieuwe aandeelhouders: ook zij vragen vaak specifiek om een controleverklaring omdat zij zekerheid willen over de betrouwbaarheid van de financiële informatie.

Wanneer is een wettelijke controle van de jaarrekening verplicht?

Een wettelijke controle van de jaarrekening is verplicht voor middelgrote en grote rechtspersonen die op twee opeenvolgende balansdata voldoen aan minimaal twee van de drie wettelijke drempelwaarden. Voor het boekjaar 2026 gelden de volgende grenzen om als middelgroot te worden aangemerkt: een balanstotaal van meer dan 7,5 miljoen euro, een netto-omzet van meer dan 15 miljoen euro, of een gemiddeld personeelsbestand van 50 of meer werknemers.

Voldoet jouw organisatie aan minimaal twee van deze drie criteria op twee opeenvolgende balansdata, dan ben je wettelijk verplicht om de jaarrekening te laten controleren door een registeraccountant bij een kantoor met een WTA-vergunning. Let op: deze drempelwaarden worden periodiek aangepast, dus het is verstandig om bij groei regelmatig te toetsen of je organisatie de grenzen nadert of heeft overschreden.

Naast de omvangscriteria geldt een controleplicht ook voor specifieke rechtsvormen en sectoren, ongeacht de omvang. Denk aan bepaalde stichtingen, coöperaties, woningcorporaties en zorginstellingen. Ook een wijziging in de juridische structuur, zoals een fusie of de toetreding van een nieuwe aandeelhouder, kan ertoe leiden dat een controleplicht ontstaat. Het loont om dit tijdig in kaart te brengen, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Hoe controleer je of een accountantskantoor een WTA-vergunning heeft?

Je kunt controleren of een accountantskantoor een WTA-vergunning heeft door het openbare register van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) te raadplegen. De AFM publiceert op haar website een actueel overzicht van alle accountantsorganisaties die een vergunning hebben op grond van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta). Dit register is voor iedereen vrij toegankelijk.

Zoek in het AFM-register op de naam van het accountantskantoor. Je ziet direct of het kantoor een reguliere Wta-vergunning of een OOB-vergunning (voor organisaties van openbaar belang) heeft. Voor de meeste MKB-ondernemingen en non-profitorganisaties volstaat een reguliere Wta-vergunning.

Daarnaast kun je controleren of de individuele accountant die jouw jaarrekening controleert, is ingeschreven als registeraccountant in het register van de NBA. Beide checks samen geven je de zekerheid dat de controleverklaring die je ontvangt, rechtsgeldig is en door banken, subsidieverstrekkers en andere stakeholders wordt geaccepteerd. Het is een kleine moeite die veel onduidelijkheid voorkomt.

Wat kost een accountantscontrole voor het MKB?

De kosten van een accountantscontrole voor het MKB hangen af van meerdere factoren en zijn niet in een vast bedrag uit te drukken. De omvang en complexiteit van je organisatie, de kwaliteit van je interne administratie, het aantal entiteiten in de groep en de sector waarin je opereert, bepalen samen hoeveel uren een controle vergt en daarmee wat de investering wordt.

Factoren die de omvang van een controle beïnvloeden zijn onder meer:

  • Omvang van de onderneming: Meer omzet, meer transacties en meer medewerkers betekenen doorgaans meer controlewerkzaamheden.
  • Complexiteit van de bedrijfsstructuur: Meerdere entiteiten, buitenlandse activiteiten of ingewikkelde financieringsconstructies vergen extra aandacht.
  • Kwaliteit van de interne beheersing: Een goed ingerichte administratie en heldere processen maken de controle efficiënter. Investeren in je interne organisatie betaalt zich hier terug.
  • Sectorspecifieke vereisten: Bepaalde sectoren, zoals zorg of woningcorporaties, kennen aanvullende verslaggevingseisen die extra werkzaamheden met zich meebrengen.
  • IT-omgeving: De mate waarin IT-systemen betrouwbaar en goed beheerst zijn, speelt een steeds grotere rol bij de controle.

Een goede accountant bespreekt vooraf transparant welke werkzaamheden nodig zijn en wat je kunt verwachten. Zo voorkom je verrassingen en weet je precies waar je investering naartoe gaat. Het loont om te kiezen voor een kantoor dat pragmatisch en efficiënt werkt, zodat je niet betaalt voor onnodige uren.

Hoe CROP accountants & adviseurs helpt bij jouw jaarrekeningcontrole

Wanneer je bank om een gecontroleerde jaarrekening vraagt, wil je een accountant die snel schakelt, helder communiceert en precies weet wat er nodig is. Bij CROP combineren we de persoonlijke aanpak van een middelgroot kantoor met de diepgaande expertise van een grote organisatie. Wij beschikken over een reguliere WTA-vergunning van de AFM en staan in de top 15 van kantoren in Nederland met de meeste registeraccountants.

Wat je van ons kunt verwachten:

  • Duidelijkheid vooraf: Wij brengen samen met jou in kaart welk type opdracht daadwerkelijk nodig is, of dat nu een controle, beoordeling of samenstelling is.
  • Pragmatische en efficiënte werkwijze: Onze controlerend accountants werken conform de actuele wet- en regelgeving, zonder onnodige ballast.
  • Verder kijken dan de cijfers: Naast de jaarrekeningcontrole denken we actief mee over je langetermijndoelstellingen en brengen we risico’s en kansen in kaart, inclusief de beheersing van IT-systemen.
  • Alles onder één dak: Van accountancy en advies tot belastingadvies, corporate finance en pensioenadvies: bij CROP vind je alle expertise op één plek.

Wil je weten welke aanpak het beste past bij jouw situatie? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Samen zorgen we ervoor dat je met vertrouwen je financieringsaanvraag, subsidieverantwoording of aandeelhoudersrelatie tegemoet kunt treden.

Gerelateerde artikelen