Wat zijn de criteria voor CSRD-verplichting?
De CSRD is van toepassing op ondernemingen die gedurende twee opeenvolgende boekjaren voldoen aan minimaal twee van drie drempelwaarden: een balanstotaal boven een bepaalde grens, een netto-omzet boven een bepaalde grens en een minimumaantal werknemers. De exacte drempelbedragen worden periodiek bijgesteld door de Europese Commissie, dus raadpleeg de meest recente officiële publicaties voor actuele cijfers. Daarnaast speelt het type onderneming een rol: beursgenoteerde bedrijven, grote ondernemingen en bepaalde mkb-bedrijven vallen in verschillende fasen onder de richtlijn. Hieronder beantwoorden we de belangrijkste vragen over de criteria, de tijdlijn en wat dit betekent voor jouw bedrijf.
Welke drempelwaarden bepalen of de CSRD van toepassing is?
De CSRD hanteert drie drempelwaarden om te bepalen of een onderneming rapportageplichtig is: balanstotaal, netto-omzet en gemiddeld aantal werknemers. Een onderneming valt onder de CSRD wanneer zij gedurende twee opeenvolgende boekjaren aan minimaal twee van deze drie criteria voldoet. Dit systeem sluit aan bij de bestaande groottecriteria uit het jaarrekeningenrecht.
De Europese Commissie heeft in het kader van het Omnibus-voorstel aangekondigd de drempelwaarden te willen verhogen. Dat betekent dat de exacte bedragen kunnen verschuiven. Raadpleeg daarom de website van de Europese Commissie of de Rijksoverheid voor de meest recente drempelbedragen. Het principe blijft echter hetzelfde: het gaat om de combinatie van omvang (balans en omzet) en het aantal medewerkers.
Belangrijk om te weten is dat deze criteria gelden op geconsolideerd niveau wanneer een onderneming deel uitmaakt van een groep. Dat betekent dat een individuele werkmaatschappij die zelf onder de drempels blijft, toch rapportageplichtig kan zijn als de groep als geheel de criteria overschrijdt. Controleer dus niet alleen de cijfers van je eigen entiteit, maar ook die van de groep waarvan je onderdeel bent.
Wanneer gaat de CSRD-verplichting in per categorie onderneming?
De CSRD wordt gefaseerd ingevoerd op basis van het type en de omvang van de onderneming. Grote beursgenoteerde ondernemingen met meer dan 500 werknemers rapporteren als eerste. Daarna volgen overige grote ondernemingen en tot slot beursgenoteerde mkb-bedrijven. De exacte boekjaren per categorie worden bepaald door de Europese implementatiekalender, die door het Omnibus-voorstel mogelijk wordt aangepast.
De fasering ziet er in hoofdlijnen als volgt uit:
- Grote organisaties van openbaar belang (OOB’s) met meer dan 500 werknemers zijn als eerste aan de beurt en rapporteren over de vroegste boekjaren.
- Overige grote ondernemingen die aan minimaal twee van de drie drempelwaarden voldoen, volgen in de tweede fase.
- Beursgenoteerde mkb-ondernemingen krijgen de meeste tijd en kunnen in veel gevallen gebruikmaken van vereenvoudigde rapportagestandaarden, zoals de VSME-standaard.
Door het Omnibus-voorstel van de Europese Commissie is er discussie over het verschuiven van bepaalde deadlines en het verkleinen van de groep rapportageplichtige ondernemingen. Hoewel dit voorstel in 2026 nog niet definitief is vastgesteld, is het verstandig om de ontwikkelingen actief te volgen. Wachten tot volledige duidelijkheid er is, kan ertoe leiden dat je onvoldoende voorbereidingstijd hebt wanneer de verplichting wel ingaat.
Valt een mkb-bedrijf ook indirect onder de CSRD?
Ja, ook mkb-bedrijven die zelf niet aan de drempelwaarden voldoen, kunnen indirect met CSRD-verplichtingen te maken krijgen. Grote ondernemingen die wél rapportageplichtig zijn, moeten namelijk rapporteren over hun volledige waardeketen. Dat betekent dat zij duurzaamheidsdata opvragen bij hun toeleveranciers, afnemers en andere ketenpartners, waaronder mkb-bedrijven.
In de praktijk uit zich dit op verschillende manieren:
- Een grote klant vraagt om CO₂-gegevens, energieverbruikscijfers of informatie over arbeidsomstandigheden als onderdeel van zijn eigen CSRD-rapportage.
- Een bank of financier vraagt bij herfinanciering naar duurzaamheidsdata om zijn eigen ESG-risicobeoordeling te onderbouwen.
- Aanbestedingen en inkoopvoorwaarden bevatten steeds vaker eisen rondom duurzaamheidsprestaties en transparantie.
Voor veel mkb-ondernemers voelt dit als een onverwachte verplichting. Toch biedt het ook een kans. Bedrijven die hun duurzaamheidsdata op orde hebben, onderscheiden zich in de markt en versterken hun positie richting klanten en financiers. Veel ondernemers doen al meer dan ze denken: zonnepanelen, elektrisch wagenpark, lokaal inkopen. Het verschil zit vaak in het documenteren en meetbaar maken van die initiatieven.
Hoe bereid je je als mkb-ondernemer voor op mogelijke CSRD-rapportage?
Begin met een dubbele materialiteitsanalyse om te bepalen welke duurzaamheidsthema’s relevant zijn voor jouw bedrijf, zowel vanuit impact op mens en milieu als vanuit financieel perspectief. Breng vervolgens je waardeketen in kaart en identificeer waar de grootste ESG-gerelateerde kansen liggen. Deze twee stappen vormen het fundament voor een gestructureerde aanpak.
Een praktisch stappenplan om je voor te bereiden:
- Inventariseer wat je al doet: Breng bestaande duurzame initiatieven in kaart en documenteer ze. Denk aan energiebesparende maatregelen, duurzaam inkoopbeleid of sociale initiatieven.
- Voer een stakeholderanalyse uit: Begrijp wat klanten, medewerkers, leveranciers en financiers van jouw organisatie verwachten op het gebied van duurzaamheid.
- Bepaal je datapunten: Identificeer welke gegevens je moet verzamelen en waar de hiaten zitten. Een gap-analyse helpt om te zien welke informatie ontbreekt.
- Stel beleid en doelstellingen op: Formuleer concrete, meetbare doelen die aansluiten bij de thema’s uit je materialiteitsanalyse.
- Richt een meetproces in: Zorg voor een structurele manier om data te verzamelen en voortgang te monitoren, zodat rapportage geen eenmalige exercitie wordt maar een doorlopend proces.
Het is daarbij waardevol om niet te wachten tot de verplichting formeel ingaat. Ondernemers die nu beginnen met het opbouwen van hun duurzaamheidsdata, hebben straks een voorsprong. Bovendien levert het direct voordelen op: betere gesprekken met financiers, sterkere positionering richting klanten en meer inzicht in de eigen bedrijfsvoering.
Hoe CROP accountants & adviseurs helpt bij CSRD-voorbereiding
Wij begrijpen dat duurzaamheidsrapportage voor veel mkb-ondernemers nieuw terrein is. Als organisatie die al meer dan vijftig jaar naast ondernemers staat, combineren we onze brede expertise met een hands-on aanpak om je van losse initiatieven naar een gestructureerde, aantoonbare duurzaamheidsaanpak te brengen. Onze duurzaamheidsadviseurs begeleiden je door het volledige traject:
- Duurzaamheidsanalyse en nulmeting: we evalueren je huidige rapportagepraktijken en identificeren waar de kansen liggen.
- Dubbele materialiteitsanalyse en stakeholderanalyse: we bepalen samen welke thema’s voor jouw organisatie het meest relevant zijn.
- Plan van aanpak op maat: inclusief tijdlijnen, verantwoordelijkheden en benodigde middelen, afgestemd op jouw specifieke situatie.
- Ondersteuning bij CSRD en VSME-rapportage: van dataverzameling en gap-analyse tot de uiteindelijke jaarlijkse rapportage.
- ESG-consultancy en carbon accounting: we helpen je CO₂-uitstoot te meten, impactanalyses uit te voeren en duurzame bedrijfsmodellen te implementeren.
Doordat we onder één dak beschikken over registeraccountants, belastingadviseurs en duurzaamheidsspecialisten, bekijken we jouw situatie vanuit het grotere plaatje. Zo zorgen we ervoor dat je duurzaamheidsdata dezelfde betrouwbaarheid krijgt als je financiële cijfers. Bekijk ons volledige dienstenaanbod of neem direct contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden voor jouw onderneming.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als mijn bedrijf net onder de drempelwaarden zit, maar volgend jaar mogelijk groeit?
Het is verstandig om nu al voorbereidingen te treffen, ook als je momenteel net onder de drempels zit. Omdat de CSRD kijkt naar twee opeenvolgende boekjaren, heb je na het overschrijden van de drempels beperkte tijd om je rapportage op orde te krijgen. Begin alvast met het verzamelen van basisdata zoals energieverbruik, CO₂-uitstoot en personeelscijfers, zodat je niet voor verrassingen komt te staan wanneer je wél rapportageplichtig wordt.
Welke tools of software kan ik als mkb-ondernemer gebruiken om duurzaamheidsdata te verzamelen?
Er zijn diverse tools beschikbaar, variërend van eenvoudige Excel-templates tot gespecialiseerde ESG-softwareplatforms zoals Ecochain, Measurabl of SimaPro voor CO₂-berekeningen. Voor mkb-bedrijven is het vaak verstandig om klein te beginnen met een gestructureerd spreadsheet en pas over te stappen op dedicated software wanneer de complexiteit toeneemt. Vraag ook je accountant of adviseur naar tools die aansluiten bij je bestaande boekhoudsysteem, zodat financiële en duurzaamheidsdata geïntegreerd worden.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het voorbereiden op CSRD-rapportage?
De drie meest voorkomende fouten zijn: te laat beginnen met dataverzameling, de dubbele materialiteitsanalyse overslaan en duurzaamheidsrapportage als een losstaand project behandelen in plaats van een doorlopend proces. Veel bedrijven onderschatten ook de hoeveelheid data die nodig is uit de waardeketen en beginnen te laat met het betrekken van leveranciers en ketenpartners. Zorg ervoor dat je duurzaamheidsrapportage vanaf het begin integreert in je reguliere bedrijfsprocessen.
Hoe ga ik om met datavragen van grote klanten als ik zelf geen CSRD-verplichting heb?
Neem deze verzoeken serieus, want ze worden steeds gebruikelijker en kunnen je concurrentiepositie beïnvloeden. Vraag je klant specifiek welke datapunten zij nodig hebben en in welk format, zodat je gericht kunt leveren. De VSME-standaard (Voluntary SME Standard) biedt een handig raamwerk om als mkb-bedrijf gestructureerd te rapporteren zonder de volledige CSRD-complexiteit. Door proactief je duurzaamheidsdata te delen, versterk je de relatie met je klant en onderscheid je je van concurrenten.
Wat is het verschil tussen de CSRD en de VSME-standaard, en welke is relevant voor mijn bedrijf?
De CSRD is de overkoepelende Europese richtlijn die bepaalt wélke bedrijven moeten rapporteren, terwijl de VSME-standaard een vereenvoudigd rapportageraamwerk is dat speciaal is ontwikkeld voor mkb-bedrijven. Beursgenoteerde mkb-ondernemingen mogen de VSME-standaard gebruiken als alternatief voor de uitgebreidere ESRS-standaarden. Ook niet-beursgenoteerde mkb-bedrijven kunnen de VSME vrijwillig toepassen om op een gestructureerde manier duurzaamheidsdata te rapporteren aan klanten, banken of andere stakeholders.
Kan ik als ondernemer zelf een dubbele materialiteitsanalyse uitvoeren, of heb ik daar altijd een adviseur voor nodig?
In principe kun je zelf een eerste versie opstellen door systematisch te inventariseren welke duurzaamheidsthema's impact hebben op mens en milieu (impactmaterialiteit) en welke thema's financiële risico's of kansen opleveren voor je bedrijf (financiële materialiteit). Er zijn online templates en handleidingen beschikbaar die je op weg helpen. Voor een volledige, CSRD-conforme materialiteitsanalyse is het echter aan te raden om een adviseur in te schakelen, vooral voor de stakeholderbetrokkenheid en de onderbouwing van je keuzes.
Wat zijn de consequenties als mijn bedrijf niet op tijd voldoet aan de CSRD-rapportageverplichting?
De handhaving van de CSRD wordt op nationaal niveau geregeld, wat betekent dat de exacte sancties per EU-lidstaat kunnen verschillen. In Nederland zal de AFM naar verwachting toezicht houden op de naleving, en mogelijke consequenties variëren van boetes tot het niet goedkeuren van de jaarrekening door de accountant. Daarnaast loop je reputatierisico en kun je commerciële kansen mislopen, omdat steeds meer opdrachtgevers en financiers duurzaamheidsrapportage als voorwaarde stellen. Tijdig beginnen met voorbereiden is daarom niet alleen een compliance-kwestie, maar ook een strategische keuze.