Wie mag een controleopdracht uitvoeren?
Een controleopdracht mag uitsluitend worden uitgevoerd door een registeraccountant (RA) die werkzaam is bij een accountantsorganisatie met een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) op grond van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta). Zonder deze vergunning is een accountant niet bevoegd om een wettelijke controle uit te voeren, ongeacht ervaring of opleiding. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over bevoegdheid, vergunningen en het verschil tussen soorten opdrachten, zodat je precies weet waar je aan toe bent.
Welke vergunning heeft een accountant nodig voor een wettelijke controle?
Voor het uitvoeren van een wettelijke controle heeft een accountantsorganisatie een Wta-vergunning van de AFM nodig. Deze vergunning is wettelijk verplicht op grond van de Wet toezicht accountantsorganisaties en waarborgt dat de organisatie voldoet aan strenge kwaliteitseisen op het gebied van onafhankelijkheid, deskundigheid en interne beheersing.
De AFM houdt als onafhankelijke toezichthouder toezicht op de kwaliteit van het werk van accountantsorganisaties die over deze vergunning beschikken. Dat betekent dat de werkwijze, de interne procedures en de dossiervorming regelmatig worden getoetst. Dit systeem van extern toezicht biedt zekerheid aan ondernemers, bestuurders en externe partijen zoals banken en subsidieverstrekkers.
Binnen de Wta-vergunning wordt onderscheid gemaakt tussen twee typen:
- Reguliere Wta-vergunning: hiermee mag een accountantsorganisatie wettelijke controles uitvoeren bij reguliere ondernemingen, dus bedrijven die geen organisatie van openbaar belang (OOB) zijn.
- OOB-vergunning: deze is vereist voor de controle van organisaties van openbaar belang, zoals verzekeraars, kredietinstellingen en beursgenoteerde ondernemingen.
Het is goed om te weten dat niet elke accountant of elk kantoor automatisch over een Wta-vergunning beschikt. Alleen organisaties die aan de strenge toelatingseisen van de AFM voldoen, ontvangen deze vergunning. Controleer daarom altijd of het kantoor waarmee je samenwerkt daadwerkelijk geregistreerd staat bij de AFM.
Wat is het verschil tussen een registeraccountant en een accountant-administratieconsulent?
Het belangrijkste verschil is dat alleen een registeraccountant (RA) bevoegd is om wettelijke controleopdrachten uit te voeren, terwijl een accountant-administratieconsulent (AA) dat in de regel niet mag. Beide titels zijn wettelijk beschermd en vallen onder de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), maar de opleidingseisen en bevoegdheden verschillen wezenlijk.
Registeraccountant (RA)
Een registeraccountant heeft een universitaire of gelijkwaardige postmasteropleiding afgerond, met een sterke nadruk op controle en assurance. De RA-titel geeft toegang tot het uitvoeren van wettelijke controles, mits de accountant werkzaam is bij een organisatie met een AFM-vergunning. Registeraccountants zijn gespecialiseerd in het beoordelen van financiële verantwoordingen en het afgeven van controleverklaringen die door externe partijen worden vertrouwd.
Accountant-administratieconsulent (AA)
Een accountant-administratieconsulent heeft een hbo-opleiding accountancy afgerond. De AA is bij uitstek geschikt voor samenstellingsopdrachten, administratieve dienstverlening en advieswerk. Het verschil tussen een samenstellingsopdracht en controle is hierbij essentieel: bij een samenstellingsopdracht stelt de accountant de jaarrekening op zonder een oordeel te geven over de getrouwheid ervan, terwijl bij een controleopdracht de accountant juist wél een oordeel geeft en daarvoor een verklaring afgeeft.
Voor ondernemers die te maken krijgen met een bank die om een accountantsverklaring vraagt, is dit onderscheid van groot belang. Een samenstellingsverklaring biedt namelijk een ander niveau van zekerheid dan een controleverklaring. Weet je niet zeker welk type opdracht jouw situatie vereist? Dan helpt het om dit samen met een registeraccountant in kaart te brengen.
Wanneer is een wettelijke controleopdracht verplicht?
Een onderneming is wettelijk controleplichtig wanneer zij gedurende twee opeenvolgende boekjaren voldoet aan minimaal twee van de volgende drie criteria: een jaaromzet van meer dan 15 miljoen euro, een balanstotaal van meer dan 7,5 miljoen euro, of gemiddeld 50 of meer fulltime werknemers in dienst.
Deze drempelwaarden zijn vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek en bepalen of een onderneming als “middelgroot” of “groot” wordt geclassificeerd. Zodra een organisatie twee jaar achtereen boven de grenzen uitkomt, ontstaat de verplichting om de jaarrekening te laten controleren door een bevoegde accountantsorganisatie.
In de praktijk zien we dat groeiende ondernemingen soms ongemerkt de drempelwaarden overschrijden. Denk aan een bedrijf dat door een overname, fusie of sterke autonome groei ineens boven de grenzen uitkomt. Ook een gewijzigde juridische structuur, zoals het samenvoegen van werkmaatschappijen, kan ertoe leiden dat de controleplicht eerder intreedt dan verwacht.
Naast de wettelijke controleplicht op basis van omvang bestaan er ook sectorspecifieke verplichtingen. Bepaalde stichtingen, woningcorporaties en zorginstellingen zijn ongeacht hun omvang verplicht om hun jaarrekening te laten controleren. Het loont dus om niet alleen naar de algemene criteria te kijken, maar ook naar de specifieke regelgeving die voor jouw sector geldt.
Kan een bank of subsidieverstrekker een controleopdracht eisen zonder wettelijke plicht?
Ja, een bank of subsidieverstrekker kan een controleopdracht of accountantsverklaring eisen, ook wanneer jouw organisatie niet wettelijk controleplichtig is. Dit wordt een vrijwillige controle genoemd en komt in de praktijk regelmatig voor bij financieringsaanvragen, subsidieverantwoordingen en de toetreding van nieuwe aandeelhouders.
Banken stellen bij grotere financieringen vaak als voorwaarde dat de jaarrekening is voorzien van een controleverklaring. Zij willen zekerheid over de betrouwbaarheid van de cijfers voordat zij een lening verstrekken. Subsidieverstrekkers hanteren vergelijkbare eisen: bij subsidies boven een bepaald bedrag is een accountantsverklaring bij de eindafrekening vaak verplicht.
Het verschil tussen een samenstellingsopdracht en controle speelt hier een belangrijke rol. Waar een samenstellingsverklaring aangeeft dat de jaarrekening is opgesteld op basis van de door jou aangeleverde informatie, biedt een controleverklaring een onafhankelijk oordeel over de getrouwheid van de cijfers. Externe partijen hechten aan dat hogere niveau van zekerheid.
Daarnaast kan een beoordelingsopdracht een tussenoplossing zijn. Bij een beoordeling geeft de accountant een beperkte mate van zekerheid, wat minder omvattend is dan een volledige controle maar meer zekerheid biedt dan een samenstellingsopdracht. Welk type opdracht passend is, hangt af van de eisen van de externe partij en de specifieke situatie van jouw organisatie.
Hoe controleer je of een accountant bevoegd is voor jouw controleopdracht?
Je kunt de bevoegdheid van een accountant verifiëren door op de website van de AFM te controleren of de accountantsorganisatie een geldige Wta-vergunning heeft. Daarnaast kun je in het register van de NBA nagaan of de betreffende accountant de RA-titel draagt en actief geregistreerd staat.
De AFM publiceert een openbaar register van alle accountantsorganisaties die over een vergunning beschikken. Dit register is online raadpleegbaar en vermeldt ook of het gaat om een reguliere vergunning of een OOB-vergunning. Zo weet je direct of het kantoor bevoegd is voor het type controle dat jouw organisatie nodig heeft.
Let bij het selecteren van een accountant ook op de volgende punten:
- Type vergunning: controleer of de vergunning past bij jouw type organisatie (regulier of OOB).
- Branchekennis: een accountant die jouw sector kent, begrijpt de specifieke risico’s en regelgeving beter.
- Lidmaatschappen: aansluiting bij beroepsorganisaties zoals de NBA en SRA wijst op betrokkenheid bij kwaliteitsstandaarden.
- Persoonlijke klik: een goede samenwerking begint bij wederzijds vertrouwen en heldere communicatie.
Door vooraf te verifiëren of een accountant bevoegd is, voorkom je dat een controleverklaring achteraf ongeldig blijkt. Dat bespaart tijd, kosten en mogelijke complicaties bij externe partijen die op de verklaring vertrouwen.
Hoe CROP accountants & adviseurs helpt bij jouw controleopdracht
Bij CROP combineren we de persoonlijke aanpak van een middelgroot kantoor met de diepgaande vaktechnische kennis van een grote organisatie. We beschikken over een reguliere Wta-vergunning van de AFM en behoren tot de top 15 van kantoren in Nederland met de meeste registeraccountants. Dat betekent dat je bij ons verzekerd bent van bevoegde, ervaren professionals die jouw controle van de jaarrekening zorgvuldig en pragmatisch uitvoeren.
Wat we concreet voor je betekenen:
- Helderheid over je situatie: we brengen samen in kaart of een wettelijke controle, vrijwillige controle of beoordelingsopdracht het beste past bij jouw organisatie en de eisen van externe partijen.
- Multidisciplinaire aanpak: met registeraccountants, belastingadviseurs en corporate finance-specialisten onder één dak kijken we altijd naar het grotere plaatje. Ontdek ons volledige aanbod op het gebied van accountancy en advies.
- Persoonlijk en no-nonsense: we denken en handelen als ondernemer, begrijpen de druk van banken en subsidieverstrekkers en zorgen voor een soepel proces zonder verrassingen.
- Toekomstgericht: naast de controle denken we mee over langetermijndoelstellingen, risico’s en kansen voor jouw organisatie.
Wil je weten welk type opdracht bij jouw situatie past, of zoek je een bevoegde accountant die écht met je meedenkt? Neem contact met ons op en ontdek hoe we je kunnen helpen om met vertrouwen je financiële verantwoording op orde te brengen.