Wie mag een samenstellingsopdracht uitvoeren?
Een samenstellingsopdracht mag worden uitgevoerd door registeraccountants (RA’s), accountants-administratieconsulenten (AA’s) en onder bepaalde voorwaarden door andere financiële beroepsbeoefenaren die voldoen aan de eisen van de beroepsorganisatie NBA. De bevoegdheid hangt af van de titel, de inschrijving bij de beroepsorganisatie en het type organisatie waarvoor de jaarrekening wordt samengesteld. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het verschil tussen een samenstellingsopdracht en controle, de kwaliteitseisen en het kiezen van de juiste accountant.
Welke beroepsbeoefenaren zijn bevoegd om samen te stellen?
Bevoegd om een samenstellingsopdracht uit te voeren zijn registeraccountants (RA’s) en accountants-administratieconsulenten (AA’s) die zijn ingeschreven bij de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA). Daarnaast mogen bepaalde gecertificeerde financiële professionals onder voorwaarden een jaarrekening samenstellen, mits zij voldoen aan de geldende standaarden.
Het onderscheid zit in de titel en de bijbehorende bevoegdheden. Een registeraccountant heeft de breedste bevoegdheid: naast het samenstellen van jaarrekeningen mag een RA ook controleopdrachten en beoordelingsopdrachten uitvoeren. Een accountant-administratieconsulent mag eveneens samenstellingsopdrachten uitvoeren en in veel gevallen ook beoordelingsopdrachten, maar is niet bevoegd voor wettelijke controles.
Belangrijk om te weten is dat de samensteller altijd gebonden is aan de beroepsregels van de NBA, waaronder Standaard 4410. Deze standaard beschrijft precies welke werkzaamheden bij een samenstellingsopdracht horen en welke verantwoordelijkheden de accountant draagt. Een boekhouder zonder RA- of AA-titel mag weliswaar een administratie voeren, maar is niet bevoegd om een officiële samenstellingsverklaring af te geven.
Wat is het verschil tussen een samenstellingsverklaring en een accountantsverklaring?
Het belangrijkste verschil tussen een samenstellingsverklaring en een accountantsverklaring (controleverklaring) is de mate van zekerheid die wordt verstrekt. Bij een samenstellingsopdracht geeft de accountant geen zekerheid over de getrouwheid van de jaarrekening, terwijl een controleverklaring juist een redelijke mate van zekerheid biedt dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft.
Samenstellingsverklaring: wat houdt het in?
Bij een samenstellingsopdracht stelt de accountant de jaarrekening op op basis van de informatie die de ondernemer aanlevert. De accountant past daarbij zijn vakkennis toe om de financiële gegevens te verwerken conform de geldende verslaggevingsregels, zoals het Burgerlijk Wetboek Titel 9 of de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving. Er vindt echter geen inhoudelijke controle of beoordeling van de onderliggende gegevens plaats. De samenstellingsverklaring bevestigt dat de jaarrekening is samengesteld door een bevoegde accountant, maar zegt niets over de juistheid ervan.
Controleverklaring: een hoger niveau van zekerheid
Een controleverklaring (ook wel accountantsverklaring genoemd) is het resultaat van een volledige controleopdracht. Hierbij voert de accountant uitgebreide controlewerkzaamheden uit, zoals het toetsen van interne beheersingsmaatregelen, het verifiëren van saldobevestigingen en het beoordelen van schattingen. Het verschil tussen een samenstellingsopdracht en controle is daarmee fundamenteel: de controle levert een oordeel op over de getrouwheid van de jaarrekening, terwijl de samenstelling dat niet doet.
Tussen deze twee vormen bestaat ook nog de beoordelingsopdracht, die een beperkte mate van zekerheid biedt. Voor ondernemers die te maken hebben met externe financiers is het essentieel om te begrijpen welk type verklaring wordt gevraagd, zodat de juiste opdracht wordt verstrekt.
Aan welke kwaliteitseisen moet een samensteller voldoen?
Een samensteller moet voldoen aan de eisen van Standaard 4410 van de NBA, beschikken over voldoende vakbekwaamheid op het gebied van financiële verslaggeving, en werken conform de Verordening Gedrags- en Beroepsregels Accountants (VGBA). Daarnaast gelden eisen rondom onafhankelijkheid, permanente educatie en kwaliteitsbeheersing.
Concreet betekent dit dat de accountant die een samenstellingsopdracht uitvoert aan de volgende kwaliteitseisen moet voldoen:
- Vakbekwaamheid: De samensteller moet beschikken over actuele kennis van de toepasselijke verslaggevingsstandaarden en relevante wet- en regelgeving.
- Permanente educatie: Ingeschreven accountants zijn verplicht om jaarlijks voldoende uren aan bij- en nascholing te besteden om hun kennis op peil te houden.
- Opdrachtaanvaarding: Voorafgaand aan de opdracht beoordeelt de accountant of hij over de juiste competenties beschikt en of er geen belemmeringen zijn om de opdracht aan te nemen.
- Documentatie: Alle werkzaamheden en gemaakte afwegingen worden vastgelegd in een dossier, zodat achteraf kan worden nagegaan hoe de jaarrekening tot stand is gekomen.
- Kwaliteitsbeheersing: Het kantoor waar de samensteller werkzaam is, moet een stelsel van kwaliteitsbeheersing hanteren dat voldoet aan de eisen van de NBA.
Deze eisen zorgen ervoor dat ook bij een samenstellingsopdracht, waarbij geen zekerheid wordt verstrekt, de jaarrekening op een professionele en zorgvuldige manier tot stand komt. Voor ondernemers biedt dit de geruststelling dat hun financiële stukken in handen zijn van een gekwalificeerde professional.
Wanneer is een samenstellingsopdracht niet meer voldoende?
Een samenstellingsopdracht is niet meer voldoende wanneer een organisatie de wettelijke drempelwaarden voor controleplicht overschrijdt, wanneer externe partijen zoals banken of subsidieverstrekkers een hogere mate van zekerheid eisen, of wanneer een wijziging in de juridische structuur een wettelijke controle verplicht maakt.
De wettelijke controleplicht geldt in 2026 voor middelgrote en grote rechtspersonen die op twee opeenvolgende balansdata voldoen aan ten minste twee van de volgende drie criteria:
- De waarde van de activa bedraagt meer dan 7,5 miljoen euro
- De netto-omzet is hoger dan 15 miljoen euro
- Het gemiddeld aantal werknemers is 50 of meer
Naast de wettelijke controleplicht zijn er ook situaties waarin een samenstellingsopdracht praktisch niet meer volstaat. Denk aan een financieringsaanvraag waarbij de bank expliciet om een controleverklaring vraagt, of een subsidietraject waarbij de verstrekker een accountantsverklaring vereist bij de verantwoording. Ook bij de toetreding van een nieuwe aandeelhouder kan de behoefte aan een hogere mate van zekerheid ontstaan.
Het verschil tussen een samenstellingsopdracht en controle wordt in deze situaties heel concreet: de externe partij wil zekerheid over de betrouwbaarheid van de cijfers, en die zekerheid kan een samenstellingsverklaring simpelweg niet bieden. Het is daarom waardevol om tijdig te laten beoordelen welk type opdracht past bij de huidige situatie van je organisatie.
Hoe kies je de juiste accountant voor een samenstellingsopdracht?
De juiste accountant voor een samenstellingsopdracht kies je op basis van drie factoren: de juiste bevoegdheid en inschrijving bij de NBA, relevante branchekennis en ervaring met vergelijkbare organisaties, en de mogelijkheid om mee te groeien wanneer je organisatie in de toekomst een hogere vorm van zekerheid nodig heeft.
Bij het selecteren van een accountant voor het samenstellen van je jaarrekening is het verstandig om op de volgende punten te letten:
- Bevoegdheid en registratie: Controleer of de accountant is ingeschreven als RA of AA bij de NBA en of het kantoor beschikt over de benodigde vergunningen.
- Branchekennis: Een accountant die ervaring heeft met jouw sector begrijpt de specifieke verslaggevingsregels en kan sneller signaleren waar kansen liggen.
- Schaalgrootte en expertise: Kies een kantoor dat past bij de omvang en complexiteit van je organisatie. Een kantoor met meerdere specialismen onder één dak kan je breder ondersteunen.
- Toekomstbestendigheid: Als je organisatie groeit, kan het moment komen waarop een samenstellingsopdracht niet meer volstaat. Een accountant die ook bevoegd is voor controle- en beoordelingsopdrachten kan je in dat geval blijven begeleiden.
- Persoonlijke klik en communicatie: Je accountant is een sparringpartner. Een no-nonsense aanpak met persoonlijke aandacht zorgt ervoor dat je niet alleen cijfers krijgt, maar ook inzicht en advies.
Een goede accountant doet meer dan alleen de jaarrekening samenstellen. Hij of zij signaleert kansen, denkt mee over de financiële koers en helpt je vooruit te kijken op basis van betrouwbare cijfers.
Hoe CROP accountants & adviseurs helpt bij jouw samenstellingsopdracht
Bij CROP combineren we de persoonlijke aanpak van een middelgroot kantoor met de diepgaande vaktechnische kennis van een grote organisatie. Onze registeraccountants stellen niet alleen je jaarrekening samen, maar fungeren als vaste sparringpartner die het grotere plaatje overziet. Of je nu een samenstellingsopdracht nodig hebt of op termijn doorgroeit naar een controle van de jaarrekening, bij ons vind je alles onder één dak.
Wat wij voor je kunnen betekenen:
- Deskundige samenstelling: Onze accountants beschikken over actuele kennis van verslaggevingsstandaarden en werken conform de hoogste kwaliteitseisen van de NBA.
- Signalerende rol: We kijken verder dan de cijfers en wijzen je proactief op kansen en ontwikkelingen die relevant zijn voor jouw organisatie.
- Multidisciplinaire aanpak: Naast accountancy en advies heb je bij ons toegang tot fiscalisten, juristen, corporate finance-adviseurs en andere specialisten.
- Toekomstbestendig: Met onze WTA-vergunning van de AFM zijn we bevoegd om ook controleopdrachten uit te voeren wanneer je organisatie die stap maakt.
- Persoonlijk en betrokken: Onze no-nonsense aanpak met oprechte aandacht zorgt ervoor dat je altijd weet waar je aan toe bent.
Wil je weten welk type opdracht het beste past bij jouw situatie? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Onze specialisten bij CROP denken graag met je mee.