Wat houdt het Omnibus-voorstel voor de CSRD in?

Het Omnibus-voorstel stelt ingrijpende wijzigingen voor aan de CSRD: de rapportageplicht wordt twee jaar uitgesteld en geldt straks alleen nog voor ondernemingen met meer dan 1.000 medewerkers in combinatie met een omzet boven €50 miljoen of een balanstotaal boven €25 miljoen. Daarmee valt een groot deel van het hogere mkb buiten de directe verplichting. Toch blijft duurzaamheidsrapportage relevant, want klanten, banken en ketenpartners vragen er steeds vaker om. Hieronder lees je precies wat er verandert, voor wie het geldt en hoe je je als ondernemer het beste voorbereidt.

Welke concrete wijzigingen stelt het Omnibus-voorstel voor?

Het Omnibus-voorstel brengt vier belangrijke wijzigingen aan in de CSRD: twee jaar uitstel van de rapportageverplichting, een fors hogere drempel voor rapportageplichtige ondernemingen, minder strenge controle op duurzaamheidsverslagen en een beperking van de ketenrapportage tot directe zakenpartners.

Concreet betekent dit het volgende:

  • Twee jaar uitstel: De oorspronkelijke rapportageplicht die zou gelden vanaf verslagjaar 2025 schuift op naar verslagjaar 2027. Bedrijven krijgen daarmee extra tijd om hun processen en dataverzameling op orde te brengen.
  • Hogere drempels: Waar de CSRD oorspronkelijk gold voor grote ondernemingen die voldoen aan twee van drie criteria (meer dan 250 werknemers, omzet boven €50 miljoen of balanstotaal boven €25 miljoen), geldt de verplichting straks pas voor ondernemingen met meer dan 1.000 medewerkers.
  • Minder strenge controle: De externe controle (assurance) op duurzaamheidsrapportages wordt minder intensief dan oorspronkelijk voorzien.
  • Beperkte ketenrapportage: Ondernemingen hoeven duurzaamheidsgegevens in de keten alleen nog op te vragen bij directe zakenpartners (Tier 1), tot een maximum conform de vrijwillige standaard voor het mkb (VSME).

Het doel van deze aanpassingen is om de administratieve lasten te verminderen en de regelgeving beter werkbaar te maken, zonder het overkoepelende doel van meer transparantie over duurzaamheid los te laten.

Welke bedrijven vallen straks nog wel onder de CSRD?

Na het Omnibus-voorstel vallen alleen ondernemingen met meer dan 1.000 medewerkers onder de CSRD-rapportageplicht, mits zij daarnaast voldoen aan een omzetdrempel van meer dan €50 miljoen of een balanstotaal van meer dan €25 miljoen. Beursgenoteerde ondernemingen die al onder de eerdere NFRD vielen, blijven doorgaans ook rapportageplichtig.

Onder de oorspronkelijke CSRD-criteria kwamen EU-ondernemingen in aanmerking wanneer zij twee achtereenvolgende jaren voldeden aan minimaal twee van drie criteria: meer dan 250 werknemers, een omzet boven €50 miljoen of activa boven €25 miljoen. Het Omnibus-voorstel trekt de werknemersgrens dus fors op van 250 naar 1.000. Daarmee valt een aanzienlijk deel van de ondernemingen in het hogere mkb-segment buiten de directe wettelijke verplichting.

Dat neemt niet weg dat deze bedrijven indirect geraakt worden. Grote rapportageplichtige ondernemingen mogen namelijk duurzaamheidsgegevens opvragen bij hun directe toeleveranciers en afnemers. Als jouw bedrijf in de keten van een CSRD-plichtige organisatie opereert, kun je dus alsnog te maken krijgen met informatieverzoeken over je duurzaamheidsprestaties.

Wat betekent het Omnibus-voorstel voor mkb-bedrijven in de praktijk?

Voor de meeste mkb-bedrijven betekent het Omnibus-voorstel dat de directe CSRD-rapportageplicht wegvalt. Dat geeft lucht, maar het maakt duurzaamheidsrapportage niet overbodig. Banken, grote klanten en andere stakeholders stellen steeds vaker eigen eisen aan duurzaamheidsdata, ongeacht wettelijke verplichtingen.

In de praktijk zien we dat mkb-ondernemers op verschillende manieren met duurzaamheid te maken krijgen:

  • Ketenverzoeken: Een grote opdrachtgever die zelf CSRD-plichtig is, vraagt om CO₂-gegevens of andere duurzaamheidsinformatie. Zonder structuur en data is het lastig om hier snel en betrouwbaar op te reageren.
  • Financieringsvoorwaarden: Banken nemen duurzaamheidscriteria steeds vaker mee bij herfinancieringen en nieuwe leningen. Wie geen duurzaamheidsdata kan overleggen, loopt het risico op minder gunstige voorwaarden.
  • Vrijwillige rapportage via VSME: De Europese Commissie heeft een vrijwillige rapportagestandaard ontwikkeld voor het mkb (VSME). Deze lichtere standaard biedt een praktisch kader om duurzaamheidsinformatie gestructureerd vast te leggen, zonder de volledige complexiteit van de ESRS-standaarden.

Het Omnibus-voorstel geeft mkb-ondernemers dus meer tijd en minder directe verplichtingen, maar de richting is helder: duurzaamheidsinformatie wordt een vast onderdeel van zakendoen. Bedrijven die nu al beginnen met het structureren van hun duurzaamheidsdata, bouwen een voorsprong op.

Hoe bereid je je als ondernemer voor op de onzekerheid rond de CSRD?

De beste voorbereiding op de onzekerheid rond de CSRD is beginnen met de basis: breng je huidige duurzaamheidsinitiatieven in kaart, verzamel relevante data en kies een rapportagestandaard die past bij de omvang van je organisatie. Zo ben je voorbereid, ongeacht hoe de regelgeving zich verder ontwikkelt.

De constante stroom aan wijzigingen in duurzaamheidsregelgeving maakt het verleidelijk om af te wachten. Toch is dat zelden de slimste keuze. Veel ondernemers doen al meer aan duurzaamheid dan ze denken: zonnepanelen, elektrische leaseauto’s, lokaal inkopen. Het probleem is meestal niet het ontbreken van initiatieven, maar het ontbreken van documentatie en structuur.

Een praktische aanpak in drie stappen:

  1. Inventariseer wat je al doet: Maak een overzicht van bestaande duurzaamheidsinitiatieven en de data die je al beschikbaar hebt. Dit vormt je nulmeting.
  2. Kies een passend kader: Voor mkb-bedrijven biedt de VSME-standaard een werkbaar uitgangspunt. Deze sluit aan bij wat grote ketenpartners doorgaans opvragen.
  3. Richt een eenvoudig proces in: Zorg dat duurzaamheidsdata structureel wordt verzameld, net zoals je dat doet met financiële gegevens. Zo hoef je niet bij elk verzoek van een klant of bank opnieuw te beginnen.

Door nu de basis op orde te brengen, creëer je een solide fundament. Of de CSRD-drempels in de toekomst opnieuw wijzigen of juist worden aangescherpt: je beschikt over betrouwbare, aantoonbare duurzaamheidsinformatie die je direct kunt inzetten.

Hoe CROP accountants & adviseurs helpt met duurzaamheidsrapportage

Bij CROP begrijpen we dat de wisselende regelgeving rond de CSRD en het Omnibus-voorstel voor onduidelijkheid kan zorgen. Als middelgroot kantoor met de flexibiliteit én de expertise van een grote organisatie, helpen we ondernemers in het hogere mkb-segment om van losse duurzaamheidsinitiatieven naar een gestructureerde, aantoonbare aanpak te komen.

Onze ondersteuning omvat onder meer:

  • Duurzaamheidsanalyse: We evalueren je huidige rapportagepraktijken en identificeren waar de belangrijkste verbeterpunten liggen.
  • CSRD-implementatie in acht stappen: Van projectmanagement en stakeholderanalyse tot dubbele materialiteitsanalyse, dataverzameling en jaarlijkse rapportage.
  • VSME-rapportage: Voor mkb-bedrijven die (nog) niet CSRD-plichtig zijn, maar wel gestructureerd willen rapporteren richting klanten en financiers.
  • ESG-consulting en CSRD assurance: We begeleiden het volledige verduurzamingsproces, van strategie tot externe controle.

Met onze brede dienstverlening onder één dak koppelen we duurzaamheidsrapportage aan de financiële en cijfermatige zekerheid die je al van ons kent. Benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Meer informatie over onze aanpak vind je op crop.nl.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er als de CSRD-drempels in de toekomst weer worden verlaagd?

Dat is een reëel scenario. De Europese Commissie evalueert regelmatig of de drempels nog passen bij de beleidsdoelen. Als je nu al begint met het structureren van je duurzaamheidsdata — bijvoorbeeld via de VSME-standaard — hoef je bij een eventuele verlaging niet vanaf nul te beginnen. Je hebt dan al een werkend proces en betrouwbare data, waardoor je snel kunt opschalen naar volledige CSRD-rapportage.

Hoe reageer ik het beste op een ketenverzoek van een grote opdrachtgever als ik nog geen duurzaamheidsrapportage heb?

Begin met het verzamelen van de meest gevraagde datapunten: je CO₂-uitstoot (scope 1 en 2), energieverbruik, afvalstromen en personeelsgegevens zoals ziekteverzuim en diversiteit. Gebruik de VSME-standaard als leidraad, want die sluit aan bij wat CSRD-plichtige bedrijven maximaal mogen opvragen bij hun ketenpartners. Communiceer open naar je opdrachtgever over wat je al kunt leveren en wat je nog aan het opbouwen bent — dat wordt doorgaans gewaardeerd.

Welke veelgemaakte fouten moet ik vermijden bij het opzetten van duurzaamheidsrapportage?

De drie meest voorkomende fouten zijn: te ambitieus beginnen door meteen de volledige ESRS-standaarden te willen toepassen, data handmatig en ad hoc verzamelen zonder vast proces, en duurzaamheidsrapportage als losstaand project behandelen in plaats van het te integreren in je bestaande financiële en operationele processen. Start klein met de belangrijkste indicatoren, automatiseer waar mogelijk en maak één persoon verantwoordelijk voor de coördinatie.

Wat is het verschil tussen de VSME-standaard en de volledige ESRS-standaarden, en welke past bij mijn bedrijf?

De ESRS-standaarden zijn uitgebreid en verplicht voor CSRD-plichtige ondernemingen: ze omvatten twaalf thematische standaarden met honderden datapunten en vereisen een dubbele materialiteitsanalyse. De VSME is een sterk vereenvoudigde, vrijwillige standaard specifiek voor het mkb, met een beperkt aantal kernmodules en datapunten. Als je minder dan 1.000 medewerkers hebt en niet beursgenoteerd bent, is de VSME in de meeste gevallen het juiste startpunt.

Hoeveel tijd en budget moet ik realistisch reserveren voor het opzetten van basisrapportage?

Voor een mkb-bedrijf dat start met VSME-rapportage kun je rekenen op een doorlooptijd van drie tot zes maanden voor de eerste rapportage, afhankelijk van hoeveel data al beschikbaar is. Qua interne capaciteit gaat het vaak om enkele uren per week voor een projectcoördinator, aangevuld met input van afdelingen als finance, HR en operations. De kosten voor externe begeleiding variëren, maar een initiële duurzaamheidsanalyse en opzet van het rapportageproces is doorgaans een overzichtelijke investering die zich terugverdient in efficiëntie bij toekomstige verzoeken.

Kan ik duurzaamheidsrapportage gebruiken als commercieel voordeel, ook als ik niet verplicht ben?

Absoluut. Steeds meer inkoopafdelingen van grote bedrijven wegen duurzaamheidsprestaties mee in hun leveranciersselectie. Door proactief te rapporteren onderscheid je je van concurrenten die dat niet doen. Daarnaast kan aantoonbare duurzaamheidsdata leiden tot gunstigere financieringsvoorwaarden bij banken en het versterkt je positie in aanbestedingen. Zie het niet als compliance-last, maar als een investering in je concurrentiepositie.

Welke tools of software zijn geschikt om als mkb-bedrijf duurzaamheidsdata te verzamelen?

Voor de eerste stappen volstaat vaak een goed ingericht spreadsheet met vaste templates voor energieverbruik, mobiliteit en afval. Zodra je structureler wilt werken, zijn er betaalbare ESG-softwareoplossingen zoals Ecochain, Envirly of Plan A die specifiek op het mkb zijn gericht. Kies een tool die aansluit bij de VSME-datapunten en die eenvoudig koppelt met je bestaande boekhoudsoftware. Bespreek met je accountant welke oplossing het beste past bij jouw situatie en rapportagebehoefte.

Gerelateerde artikelen