Welke soorten accountantsverklaringen zijn er?
Er zijn vier soorten accountantsverklaringen: de goedkeurende verklaring, de verklaring met beperking, de afkeurende verklaring en de oordeelonthouding. Welk type verklaring een accountant afgeeft, hangt af van de uitkomsten van het controleonderzoek en de mate waarin de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële situatie van een organisatie.
Voor directeuren, bestuurders en financieel verantwoordelijken is het essentieel om te begrijpen wat elke verklaring inhoudt. Externe partijen zoals banken, subsidieverstrekkers en aandeelhouders hechten grote waarde aan het type accountantsverklaring dat bij de jaarrekening wordt afgegeven. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over accountantsverklaringen, zodat je precies weet waar je aan toe bent.
Wat is het verschil tussen een goedkeurende en een afkeurende verklaring?
Een goedkeurende verklaring betekent dat de jaarrekening volgens de accountant een getrouw beeld geeft van de financiële positie en het resultaat van de organisatie. Een afkeurende verklaring is het tegenovergestelde: de accountant concludeert dat de jaarrekening op wezenlijke punten onjuist of onvolledig is en daardoor geen betrouwbaar beeld schetst.
Bij een goedkeurende verklaring heeft de accountant voldoende en geschikte controle-informatie verzameld om te concluderen dat de jaarrekening voldoet aan de geldende verslaggevingsregels. Dit is het meest positieve oordeel dat een accountant kan afgeven. Het geeft externe partijen het vertrouwen dat de cijfers betrouwbaar zijn en dat de organisatie haar financiële huishouding op orde heeft.
Een afkeurende verklaring komt in de praktijk relatief weinig voor. De accountant geeft dit oordeel wanneer er sprake is van materiële fouten of afwijkingen in de jaarrekening die zo omvangrijk en diepgaand zijn dat een verklaring met beperking niet volstaat. Denk aan situaties waarin de waardering van activa structureel onjuist is of waarin essentiële informatie bewust achterwege is gelaten.
Het verschil tussen beide verklaringen is dus fundamenteel: de goedkeurende verklaring bevestigt de betrouwbaarheid van de jaarrekening, terwijl de afkeurende verklaring aangeeft dat gebruikers niet op de gepresenteerde cijfers kunnen vertrouwen. Tussen deze twee uitersten bestaan nog twee tussenvormen die in de volgende secties aan bod komen.
Wanneer geeft een accountant een verklaring met beperking?
Een accountant geeft een verklaring met beperking wanneer de jaarrekening op bepaalde onderdelen afwijkingen bevat of wanneer de accountant onvoldoende controle-informatie heeft kunnen verkrijgen, maar deze tekortkomingen niet zo ernstig zijn dat ze het totaalbeeld van de jaarrekening aantasten. Het is een genuanceerd oordeel: de jaarrekening is grotendeels betrouwbaar, met uitzondering van specifieke punten.
Er zijn twee hoofdredenen waarom een accountant tot een verklaring met beperking komt:
- Materiële afwijkingen: De jaarrekening bevat fouten of onjuiste presentaties die wezenlijk zijn, maar die beperkt blijven tot specifieke posten of onderdelen.
- Beperking in de reikwijdte van de controle: De accountant heeft voor bepaalde onderdelen niet voldoende geschikte controle-informatie kunnen verzamelen, bijvoorbeeld doordat documentatie ontbreekt of een deelwaarneming niet mogelijk was.
In de verklaring beschrijft de accountant altijd precies welke beperking het betreft en waarom. Zo kunnen gebruikers van de jaarrekening, zoals banken of subsidieverstrekkers, zelf beoordelen welke impact de beperking heeft op hun besluitvorming. Een verklaring met beperking hoeft overigens niet per definitie een negatief signaal te zijn. Het toont juist aan dat de accountant transparant communiceert over de bevindingen en dat het overgrote deel van de jaarrekening wel betrouwbaar is.
Wat houdt een oordeelonthouding in en wanneer komt die voor?
Een oordeelonthouding betekent dat de accountant geen oordeel kan uitspreken over de jaarrekening als geheel. Dit gebeurt wanneer de accountant onvoldoende geschikte controle-informatie heeft kunnen verkrijgen en de mogelijke gevolgen daarvan zo omvangrijk zijn dat ze de jaarrekening in haar totaliteit kunnen raken.
Anders dan bij een verklaring met beperking, waar de onzekerheid beperkt blijft tot specifieke onderdelen, is bij een oordeelonthouding de onzekerheid zo groot dat de accountant simpelweg niet in staat is om een gefundeerd oordeel te vormen. De accountant zegt in feite: “Ik heb te weinig informatie om iets zinnigs te kunnen zeggen over de betrouwbaarheid van deze jaarrekening.”
Situaties waarin een oordeelonthouding kan voorkomen zijn onder meer:
- De administratie van de organisatie is zo onvolledig dat de accountant geen betrouwbare controle kan uitvoeren.
- Er bestaan meerdere onzekerheden die samen een groot deel van de jaarrekening raken.
- De organisatie heeft de accountant onvoldoende toegang verleend tot essentiële informatie of documentatie.
Een oordeelonthouding is voor externe partijen doorgaans een serieus aandachtspunt. Het geeft aan dat er fundamentele vragen onbeantwoord zijn gebleven. Voor organisaties die afhankelijk zijn van externe financiering of subsidies kan dit betekenen dat zij eerst hun interne processen en administratie op orde moeten brengen voordat een zinvolle controle mogelijk is.
Welke verklaring vraagt een bank of subsidieverstrekker meestal?
Banken en subsidieverstrekkers vragen in de meeste gevallen om een goedkeurende accountantsverklaring bij de jaarrekening. Dit geeft hun de zekerheid dat de financiële gegevens betrouwbaar zijn en dat de organisatie voldoet aan de geldende verslaggevingsregels. Bij subsidies kan het ook gaan om een specifieke controleverklaring bij de subsidieverantwoording.
Wat banken verwachten
Bij een financieringsaanvraag of lopende kredietfaciliteit wil een bank zekerheid over de financiële positie van de organisatie. Vaak is in de leningsvoorwaarden vastgelegd dat de organisatie jaarlijks een gecontroleerde jaarrekening met een goedkeurende verklaring moet overleggen. Dit geldt met name voor organisaties in het hogere MKB-segment die substantiële financieringen hebben. Een verklaring met beperking kan voor een bank aanleiding zijn om aanvullende vragen te stellen of extra voorwaarden te verbinden aan de financiering.
Wat subsidieverstrekkers verwachten
Subsidieverstrekkers stellen vaak specifieke eisen aan de verantwoording van de bestede middelen. Afhankelijk van de omvang van de subsidie en de voorwaarden van de subsidieregeling kan het gaan om een controleverklaring bij de gehele jaarrekening of om een specifieke controleverklaring bij de subsidieverantwoording. De exacte eisen staan doorgaans beschreven in de subsidiebeschikking of het subsidiekader. Het is verstandig om deze eisen vroegtijdig te bespreken met je accountant, zodat de controle hierop kan worden ingericht.
Hoe bepaal je welk type accountantsverklaring jouw organisatie nodig heeft?
Welk type accountantsverklaring jouw organisatie nodig heeft, hangt af van drie factoren: de wettelijke controleplicht, de eisen van externe partijen en de specifieke situatie van je organisatie. Door deze factoren systematisch langs te lopen, krijg je helder welke opdracht je aan een accountant moet verstrekken.
Begin met de vraag of je organisatie wettelijk controleplichtig is. Een onderneming is controleplichtig wanneer zij gedurende twee opeenvolgende jaren voldoet aan minimaal twee van de volgende drie criteria: een jaaromzet van meer dan 15 miljoen euro, een balanstotaal van meer dan 7,5 miljoen euro, of gemiddeld 50 of meer fulltime werknemers in dienst. Is dat het geval, dan is een wettelijke controle verplicht en heb je een accountantsverklaring nodig van een accountantsorganisatie met een AFM-vergunning.
Vervolgens kijk je naar de eisen van externe partijen. Zelfs als je organisatie niet wettelijk controleplichtig is, kunnen banken, subsidieverstrekkers of aandeelhouders een accountantsverklaring verlangen. Controleer de voorwaarden in je financieringsovereenkomst, subsidiebeschikking of aandeelhoudersovereenkomst om te bepalen welk type verklaring wordt gevraagd.
Tot slot speelt de specifieke situatie van je organisatie een rol. Bij een recente fusie, wijziging in de juridische structuur of toetreding van een nieuwe aandeelhouder kunnen de eisen rondom de jaarrekening veranderen. Het is waardevol om in zo’n situatie samen met een registeraccountant te bepalen welke opdracht het beste past.
Hoe CROP accountants & adviseurs helpt bij accountantsverklaringen
Bij CROP combineren we de persoonlijke aanpak van een middelgroot kantoor met de diepgaande vaktechnische kennis die je van een grote organisatie mag verwachten. Met onze AFM-vergunning voor het uitvoeren van wettelijke controles en een team van registeraccountants dat tot de top 15 van Nederland behoort, bieden we precies de zekerheid die jouw organisatie nodig heeft.
Wat we concreet voor je doen:
- We brengen helder in kaart of jouw organisatie controleplichtig is en welk type accountantsverklaring past bij jouw situatie.
- We voeren controles van jaarrekeningen uit conform de hoogste kwaliteitsnormen, afgestemd op de eisen van banken, subsidieverstrekkers en aandeelhouders.
- Onze accountants en adviseurs denken als ondernemer mee en kijken verder dan alleen de cijfers, zodat je altijd het grotere plaatje ziet.
- We schakelen waar nodig direct door naar onze specialisten op het gebied van fiscaliteit, corporate finance of juridische zaken, alles onder één dak bij CROP.
Wil je weten welke accountantsverklaring jouw organisatie nodig heeft, of heb je vragen over de controleplicht? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We helpen je graag vooruit.