Welke bedrijven zijn verplicht een duurzaamheidsverslag op te stellen?

8 min

Of een bedrijf verplicht is een duurzaamheidsverslag op te stellen, hangt af van de omvang van de onderneming en de Europese CSRD-richtlijn. Grote ondernemingen en beursgenoteerde bedrijven vallen als eerste onder deze verplichting. Voor veel mkb-bedrijven geldt de plicht (nog) niet rechtstreeks, maar indirect groeit de druk wel degelijk. Denk aan vragen van banken, grote klanten of ketenpartners die om duurzaamheidsdata vragen. Hieronder beantwoorden we de belangrijkste vragen over wanneer een duurzaamheidsverslag verplicht is en wat dit voor jouw onderneming betekent.

Vanaf wanneer geldt de CSRD voor mkb-bedrijven?

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) geldt op dit moment vooral voor grote ondernemingen en beursgenoteerde bedrijven. Voor het hogere mkb-segment is de rapportageplicht door het zogenoemde stop-the-clock-voorstel uit de Omnibus-verordening met twee jaar uitgesteld. Dat betekent dat de oorspronkelijke verplichting voor verslagjaar 2025 is verschoven.

Om onder de CSRD te vallen, moet een EU-onderneming gedurende twee opeenvolgende jaren aan minimaal twee van de volgende drie criteria voldoen:

  • Meer dan 50 miljoen euro omzet
  • Meer dan 25 miljoen euro aan activa
  • Meer dan 250 werknemers

Voldoet jouw bedrijf hier niet aan, dan ben je op dit moment doorgaans niet direct verplicht om een duurzaamheidsverslag op te stellen volgens de CSRD. Toch is het verstandig om de ontwikkelingen goed te volgen. De Europese regelgeving rondom duurzaamheidsrapportage is volop in beweging en de criteria kunnen in de toekomst worden aangepast. Bovendien bestaat er voor kleinere ondernemingen de Europese duurzaamheidsrapportagestandaard VSME, die specifiek is ontwikkeld voor het midden- en kleinbedrijf.

Wat is het verschil tussen een duurzaamheidsverslag en een CO₂-rapportage?

Een duurzaamheidsverslag is een breed rapport waarin een organisatie rapporteert over haar impact op milieu, mens en samenleving, gebaseerd op het ESG-framework (Environmental, Social en Governance). Een CO₂-rapportage is een specifiek onderdeel daarvan en richt zich uitsluitend op het meten en rapporteren van de uitstoot van broeikasgassen.

Het verschil zit dus in de reikwijdte. Waar een CO₂-rapportage zich beperkt tot carbon accounting, omvat een duurzaamheidsverslag ook thema’s als arbeidsomstandigheden, diversiteit, governance, impact op de waardeketen en de bredere milieu-impact van bedrijfsactiviteiten. De CSRD vereist een volledig duurzaamheidsverslag, niet slechts een CO₂-rapportage.

In de praktijk is een CO₂-rapportage vaak het startpunt voor bedrijven die nog geen ervaring hebben met duurzaamheidsverslaggeving. Veel mkb-ondernemers krijgen als eerste het verzoek van een grote klant of bank om inzicht te geven in hun CO₂-uitstoot. Dat is een logisch begin, maar het is goed om te beseffen dat dit slechts een deel van het grotere plaatje is.

Kunnen mkb-bedrijven indirect toch verplicht worden tot duurzaamheidsrapportage?

Ja, mkb-bedrijven kunnen indirect verplicht worden om duurzaamheidsdata aan te leveren, ook als zij niet rechtstreeks onder de CSRD vallen. Grote ondernemingen die wél rapportageplichtig zijn, moeten namelijk rapporteren over hun volledige waardeketen, inclusief toeleveranciers en afnemers in het mkb.

Dit betekent concreet dat een grote klant of opdrachtgever jouw bedrijf kan vragen om gegevens te leveren over CO₂-uitstoot, arbeidsomstandigheden of andere duurzaamheidsthema’s. Daarnaast vragen banken bij herfinanciering steeds vaker naar duurzaamheidsdata. Zonder die informatie kan het lastiger worden om financiering te verkrijgen.

De indirecte druk komt doorgaans vanuit drie richtingen:

  • Ketenpartners: grote klanten die ESG-data nodig hebben voor hun eigen duurzaamheidsverslag
  • Financiële instellingen: banken en investeerders die duurzaamheidsinformatie meewegen bij financieringsbeslissingen
  • Marktpositie: aanbestedingen en tenders waarin duurzaamheidscriteria een steeds grotere rol spelen

Veel mkb-bedrijven doen al meer aan duurzaamheid dan ze denken. Zonnepanelen, elektrische leaseauto’s, lokaal inkopen: het gebeurt vaak wel, maar het staat nergens gedocumenteerd. Juist het structureren en vastleggen van wat je al doet, maakt het verschil wanneer een klant of bank erom vraagt.

Hoe begin je als mkb-bedrijf met een duurzaamheidsverslag?

Begin met een nulmeting: breng in kaart wat je al doet op het gebied van duurzaamheid en welke data je al beschikbaar hebt. Van daaruit bepaal je welke thema’s het meest relevant zijn voor jouw organisatie en stakeholders, en bouw je stap voor stap een gestructureerde aanpak op.

Een effectieve start bestaat doorgaans uit de volgende stappen:

  1. Inventariseer bestaande initiatieven: documenteer wat je al doet, van energiebesparing tot sociaal beleid
  2. Voer een stakeholderanalyse uit: bepaal welke partijen (klanten, banken, medewerkers) welke informatie van je verwachten
  3. Kies een rapportagestandaard: voor mkb-bedrijven is de VSME-standaard een toegankelijk startpunt
  4. Verzamel data: begin met de meest gevraagde gegevens, zoals energieverbruik en CO₂-uitstoot
  5. Stel doelen op: formuleer concrete, haalbare duurzaamheidsdoelstellingen

Het hoeft niet in één keer perfect te zijn. Het belangrijkste is dat je begint met structuur aanbrengen, zodat je duurzaamheidsinspanningen aantoonbaar worden. Zo creëer je niet alleen rust richting externe partijen, maar ook een stevige basis om vooruit te kijken en weloverwogen beslissingen te nemen.

Hoe CROP accountants & adviseurs helpt met duurzaamheidsverslaggeving

Bij CROP begrijpen we als geen ander dat duurzaamheidsverslaggeving voor mkb-ondernemers overweldigend kan voelen. Onze duurzaamheidsadviseurs begeleiden je van eerste oriëntatie tot volledige rapportage, met een no-nonsense aanpak die past bij ondernemers die resultaat willen zien.

Concreet helpen wij je met:

  • ESG-consultancy: een heldere analyse van waar jouw organisatie staat en welke stappen prioriteit verdienen
  • CSRD-implementatie in acht stappen: van stakeholderanalyse en dubbele materialiteitsanalyse tot dataverzameling en jaarlijkse rapportage
  • Carbon accounting: het meten en rapporteren van je CO₂-uitstoot op een betrouwbare, gestructureerde manier
  • CSRD-assurance: zekerheid over de kwaliteit en betrouwbaarheid van je duurzaamheidsrapportage
  • Impactanalyses: inzicht in de effecten van je bedrijfsactiviteiten op milieu en samenleving

Met onze brede expertise onder één dak kijken we verder dan het duurzaamheidsverslag alleen. We verbinden ESG-data met je financiële cijfers, zodat je een compleet en betrouwbaar beeld hebt van je onderneming. Benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem contact met ons op en ontdek hoe we samen van losse initiatieven naar een gestructureerde, toekomstbestendige duurzaamheidsaanpak komen.

Veelgestelde vragen

Wat als mijn bedrijf net onder de CSRD-drempels zit – moet ik dan toch alvast voorbereiden?

Ja, dat is zeer aan te raden. De drempelwaarden kunnen in de toekomst worden verlaagd en de indirecte druk vanuit ketenpartners en banken neemt nu al toe. Door alvast basisdata te verzamelen – zoals energieverbruik, CO₂-uitstoot en personeelsgegevens – voorkom je dat je straks onder tijdsdruk alles tegelijk moet regelen. Bovendien geeft het je een concurrentievoordeel bij aanbestedingen en klantgesprekken.

Hoeveel tijd en budget moet een mkb-bedrijf reserveren voor het opstellen van een duurzaamheidsverslag?

Dat hangt sterk af van de omvang van je organisatie en de hoeveelheid data die je al beschikbaar hebt. Voor een eerste basisrapportage op basis van de VSME-standaard kun je rekenen op enkele weken doorlooptijd, verspreid over een paar maanden. Schakel je een adviseur in, dan bespaar je tijd en voorkom je veelgemaakte fouten. Het is verstandig om duurzaamheidsverslaggeving als een doorlopend proces te zien in plaats van een eenmalig project.

Welke fouten maken mkb-bedrijven het vaakst bij duurzaamheidsrapportage?

De meest voorkomende fout is te laat beginnen met dataverzameling, waardoor je achteraf gegevens moet reconstrueren die niet meer beschikbaar zijn. Daarnaast zien we vaak dat bedrijven te breed willen rapporteren in plaats van te focussen op de thema's die écht relevant zijn voor hun stakeholders. Een andere valkuil is het ontbreken van concrete doelstellingen: een duurzaamheidsverslag zonder meetbare targets mist geloofwaardigheid.

Kan ik mijn bestaande CO₂-rapportage gebruiken als basis voor een volledig duurzaamheidsverslag?

Absoluut, een CO₂-rapportage is een uitstekend vertrekpunt. De data die je daarvoor hebt verzameld – zoals energieverbruik, brandstofgebruik en transportgegevens – vormt een belangrijk onderdeel van de milieupijler (de 'E' in ESG). Van daaruit kun je stapsgewijs uitbreiden naar sociale thema's (zoals arbeidsomstandigheden en diversiteit) en governance-onderwerpen (zoals bedrijfsethiek en risicobeheer). Zo bouw je geleidelijk aan een compleet duurzaamheidsverslag.

Wat is de VSME-standaard en is die geschikt voor mijn mkb-bedrijf?

De VSME (Voluntary SME Standard) is een vereenvoudigde Europese rapportagestandaard die speciaal is ontwikkeld voor het midden- en kleinbedrijf. De standaard is minder uitgebreid dan de volledige ESRS-standaarden die gelden voor grote ondernemingen, maar dekt wel de belangrijkste duurzaamheidsthema's. Het is een praktisch en toegankelijk kader waarmee je op een gestructureerde manier kunt rapporteren, zonder dat het onnodig complex wordt. Vooral als je voor het eerst rapporteert, is de VSME een logisch startpunt.

Hoe zorg ik ervoor dat mijn duurzaamheidsverslag ook daadwerkelijk waarde toevoegt aan mijn bedrijfsvoering?

Koppel je duurzaamheidsdata aan je financiële cijfers en bedrijfsstrategie. Door bijvoorbeeld energiekosten te verbinden aan je CO₂-uitstoot, ontdek je waar besparingen mogelijk zijn. Gebruik het verslag ook intern: deel de resultaten met je team en vertaal de inzichten naar concrete verbeteracties. Een goed duurzaamheidsverslag is geen papieren tijger, maar een sturingsinstrument dat je helpt om kosten te besparen, risico's te beheersen en kansen te benutten.

Wat gebeurt er als een klant of bank om duurzaamheidsdata vraagt en ik die niet kan leveren?

Op korte termijn loop je het risico dat je een opdracht of financiering misloopt, omdat de vragende partij jouw data nodig heeft voor hun eigen rapportageverplichtingen. Op langere termijn kan het je marktpositie verzwakken, zeker als concurrenten wél transparant rapporteren. Het goede nieuws is dat je niet meteen een volledig verslag nodig hebt: vaak volstaat het om de specifiek gevraagde gegevens gestructureerd aan te leveren. Begin daar en bouw het vervolgens uit.

Gerelateerde artikelen