Geldt de CSRD ook voor mkb-bedrijven?

8 min

De CSRD geldt in de meeste gevallen niet rechtstreeks voor mkb-bedrijven. Onder het huidige Omnibus-voorstel van de Europese Commissie blijven alleen ondernemingen met meer dan 1.000 medewerkers én een omzet boven €50 miljoen of een balanstotaal boven €25 miljoen rapportageplichtig. Dat betekent dat het overgrote deel van het mkb buiten de directe reikwijdte valt. Toch raakt de CSRD veel mkb-ondernemers indirect, bijvoorbeeld wanneer grote klanten of financiers om duurzaamheidsdata vragen. Hieronder lees je precies voor wie de rapportageplicht geldt, hoe de ketenwerking jouw bedrijf kan raken en welke stappen je nu al kunt zetten.

Welke mkb-bedrijven vallen wél onder de CSRD-rapportageplicht?

Onder het Omnibus-voorstel vallen de meeste mkb-bedrijven niet onder de directe CSRD-rapportageplicht. Alleen ondernemingen met meer dan 1.000 medewerkers én een omzet van meer dan €50 miljoen of een balanstotaal van meer dan €25 miljoen worden als CSRD-plichtig beschouwd. Dat is een flinke verkleining ten opzichte van de oorspronkelijke criteria, waarbij bedrijven met 250 medewerkers al in aanmerking kwamen.

De oorspronkelijke CSRD-criteria stelden dat EU-ondernemingen rapportageplichtig werden wanneer zij twee achtereenvolgende jaren voldeden aan minimaal twee van drie drempels: meer dan €50 miljoen omzet, meer dan €25 miljoen aan activa, of meer dan 250 werknemers. Met het Omnibus-voorstel is die grens dus aanzienlijk opgeschoven. De rapportageplicht, die oorspronkelijk zou ingaan vanaf verslagjaar 2025, is bovendien met twee jaar uitgesteld naar boekjaar 2027.

Het is goed om te beseffen dat het Omnibus-voorstel op dit moment nog een voorstel is en dus nog niet definitief van kracht. De regelgeving rondom duurzaamheidsrapportage is volop in beweging, en het is verstandig om de ontwikkelingen te blijven volgen. Voor mkb-ondernemers die net onder de huidige drempels zitten, kan groei van de onderneming er in de toekomst alsnog voor zorgen dat de CSRD van toepassing wordt.

Hoe raakt de CSRD mkb-bedrijven via de keten?

Mkb-bedrijven die zelf niet CSRD-plichtig zijn, kunnen via hun grote klanten en opdrachtgevers toch te maken krijgen met duurzaamheidsrapportage. Grote ondernemingen die wél onder de CSRD vallen, moeten namelijk rapporteren over hun waardeketen en vragen daarvoor gegevens op bij hun directe zakenpartners, waaronder mkb-toeleveranciers en dienstverleners.

Onder het Omnibus-voorstel worden de eisen aan ketenrapportage weliswaar beperkt. Ondernemingen hoeven alleen gegevens op te vragen bij directe businesspartners (Tier-1) en tot een maximum van de vrijwillige standaard (VSME). Dat neemt niet weg dat een grote klant jouw bedrijf kan vragen om specifieke duurzaamheidsdata te leveren, zoals informatie over CO₂-uitstoot, energieverbruik of sociaal beleid.

Naast klanten stellen ook banken en financiers steeds vaker vragen over duurzaamheid. Bij herfinanciering of nieuwe kredietaanvragen kan het ontbreken van ESG-data een drempel vormen. Wie deze informatie gestructureerd beschikbaar heeft, staat sterker in gesprekken met financiers en versterkt tegelijkertijd de positie als betrouwbare ketenpartner. De indirecte werking van de CSRD biedt mkb-bedrijven daarmee ook een kans: wie proactief duurzaamheidsdata verzamelt, onderscheidt zich positief in de markt.

Wat kunnen mkb-ondernemers nu al doen om zich voor te bereiden?

Mkb-ondernemers doen er goed aan om nu al drie kernaspecten uit de CSRD te overwegen, ongeacht of de rapportageplicht direct op hen van toepassing is. Door vroegtijdig structuur aan te brengen in duurzaamheidsdata, ben je voorbereid op vragen vanuit klanten, banken en de markt en bouw je aan een toekomstbestendige bedrijfsvoering.

De volgende drie stappen vormen een stevig startpunt:

  • Dubbele materialiteitsanalyse (DMA): Breng in kaart welke duurzaamheidsthema’s relevant zijn voor jouw bedrijf. Denk aan onderwerpen als energieverbruik, eerlijke beloning of impact op de lokale omgeving. Zo weet je waar je prioriteiten liggen.
  • Analyse van de waardeketen: Identificeer waar in jouw keten de grootste ESG-impacts, risico’s of kansen zich bevinden. Dit helpt om gerichte verbeteringen door te voeren en om voorbereid te zijn wanneer ketenpartners om data vragen.
  • Stakeholderverwachtingen in kaart brengen: Begrijp wat klanten, medewerkers en leveranciers van jouw bedrijf verwachten op het gebied van duurzaamheid. Dit geeft richting aan je strategie en zorgt ervoor dat je inspanningen aansluiten bij wat er daadwerkelijk wordt gevraagd.

Veel mkb-bedrijven doen al meer dan ze denken: zonnepanelen op het dak, elektrische leaseauto’s of lokaal inkopen. Het verschil zit vaak in het documenteren en meetbaar maken van die initiatieven. Door bestaande inspanningen vast te leggen en een nulmeting te doen, creëer je een solide basis om op voort te bouwen. Zo geef je niet alleen antwoord op externe vragen, maar ontdek je ook kansen om je bedrijfsvoering te verbeteren.

Hoe CROP accountants & adviseurs helpt met CSRD en duurzaamheidsrapportage

Bij CROP begrijpen we dat duurzaamheidsrapportage voor mkb-ondernemers overweldigend kan voelen. Als middelgroot kantoor met de expertise van een grote organisatie combineren we persoonlijke aandacht met diepgaande vaktechnische kennis. Ons duurzaamheidsteam ondersteunt je bij elke stap van het verduurzamingsproces, van strategie tot rapportage.

Concreet helpen we je met:

  • Het uitvoeren van een dubbele materialiteitsanalyse om te bepalen welke thema’s voor jouw bedrijf relevant zijn
  • Het analyseren van je waardeketen en het identificeren van ESG-impacts, risico’s en kansen
  • Het opstellen van ESG-rapportages die voldoen aan actuele wet- en regelgeving, waaronder de CSRD en de VSME-standaard
  • Het structureren en documenteren van bestaande duurzaamheidsinitiatieven zodat ze aantoonbaar worden
  • CSRD-assurance en externe controle wanneer dat nodig is

Met onze brede dienstverlening onder één dak kijken we naar het grotere plaatje en zorgen we ervoor dat je duurzaamheidsaanpak aansluit bij je financiële strategie. Wil je weten wat de CSRD voor jouw bedrijf betekent en hoe je je het beste kunt voorbereiden? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Samen brengen we structuur aan en zorgen we ervoor dat je met vertrouwen vooruitkijkt.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de CSRD en de VSME-standaard, en welke is relevant voor mijn mkb-bedrijf?

De CSRD is de Europese richtlijn die grote ondernemingen verplicht om uitgebreid over duurzaamheid te rapporteren volgens de ESRS-standaarden. De VSME (Voluntary SME Standard) is een vereenvoudigde, vrijwillige rapportagestandaard die speciaal is ontwikkeld voor mkb-bedrijven. Als je niet CSRD-plichtig bent maar wel duurzaamheidsdata moet aanleveren aan grote klanten of financiers, is de VSME het meest geschikte kader om mee te werken. Het biedt structuur zonder de volledige complexiteit van de ESRS.

Hoe ga ik om met datavragen van grote klanten als ik nog geen duurzaamheidsrapportage heb?

Begin met het inventariseren van welke data er al beschikbaar is binnen je bedrijf, zoals energierekeningen, brandstofverbruik en personeelsgegevens. Vaak beschik je over meer informatie dan je denkt, alleen is deze nog niet gestructureerd vastgelegd. Maak vervolgens een overzicht van de meest gevraagde datapunten — zoals CO₂-uitstoot (scope 1 en 2), energieverbruik en personeelsbeleid — en leg deze systematisch vast. Zo kun je snel en professioneel reageren wanneer een klant om ESG-data vraagt.

Welke veelgemaakte fouten moet ik vermijden bij het opstarten van duurzaamheidsrapportage?

De grootste fout is proberen alles tegelijk aan te pakken. Focus eerst op de thema's die het meest materieel zijn voor jouw bedrijf en sector, in plaats van alle mogelijke ESG-onderwerpen te willen dekken. Een andere veelvoorkomende valkuil is het rapporteren zonder duidelijke nulmeting, waardoor je later geen voortgang kunt aantonen. Vermijd ook om duurzaamheid als losstaand project te behandelen — integreer het in je bestaande bedrijfsprocessen en financiële planning voor blijvend resultaat.

Wat kost het een mkb-bedrijf om te starten met duurzaamheidsrapportage?

De kosten variëren sterk afhankelijk van de omvang van je bedrijf en de complexiteit van je waardeketen. Voor een eerste nulmeting en eenvoudige rapportage volgens de VSME-standaard kun je denken aan een investering van enkele duizenden euro's wanneer je dit met externe ondersteuning doet. Er zijn ook betaalbare softwaretools beschikbaar die het verzamelen en rapporteren van ESG-data vereenvoudigen. Zie het vooral als een investering die zich terugverdient door een sterkere positie bij klanten en financiers.

Kan het niet bijhouden van duurzaamheidsdata mijn bedrijf commercieel schaden?

Ja, dat risico wordt steeds reëler. Grote opdrachtgevers selecteren leveranciers steeds vaker mede op basis van duurzaamheidsprestaties, en het ontbreken van ESG-data kan ertoe leiden dat je niet meer in aanmerking komt voor opdrachten. Ook banken wegen duurzaamheid mee bij kredietbeoordelingen, wat kan resulteren in minder gunstige financieringsvoorwaarden. Proactief aan de slag gaan met duurzaamheidsdata is daarom niet alleen een compliance-kwestie, maar een strategische noodzaak om concurrerend te blijven.

Hoe vaak moet ik mijn duurzaamheidsdata bijwerken en rapporteren?

Voor CSRD-plichtige bedrijven geldt een jaarlijkse rapportagecyclus, gekoppeld aan het financiële boekjaar. Als mkb-bedrijf dat vrijwillig rapporteert of data aanlevert aan ketenpartners, is het verstandig om minimaal jaarlijks een update te maken zodat je cijfers actueel blijven. Sommige datapunten, zoals energieverbruik en CO₂-uitstoot, kun je het beste maandelijks of per kwartaal monitoren. Dit maakt het jaarlijkse rapportageproces eenvoudiger en stelt je in staat om tussentijds bij te sturen.

Moet ik een extern bureau inhuren of kan ik duurzaamheidsrapportage zelf oppakken?

Voor de eerste stappen — zoals het documenteren van bestaande initiatieven en het verzamelen van basisdata — kun je veel zelf doen. Bij complexere onderdelen zoals een dubbele materialiteitsanalyse of het opstellen van een rapportage conform de VSME-standaard is externe begeleiding vaak waardevol, zeker als je hier geen ervaring mee hebt. Een adviseur kan je helpen om efficiënt de juiste focus te leggen en veelgemaakte fouten te voorkomen. Naarmate je meer ervaring opbouwt, kun je steeds meer onderdelen intern oppakken.

Gerelateerde artikelen