Is een vrijwillige accountantscontrole nuttig bij een aandelentransactie?

8 min

Ja, een vrijwillige accountantscontrole is bij een aandelentransactie vaak zeer waardevol, ook wanneer er geen controleplicht geldt. De gecontroleerde jaarrekening biedt zowel koper als verkoper een onafhankelijk, betrouwbaar beeld van de financiële positie van de onderneming, wat het vertrouwen in de transactie vergroot en de onderhandelingen soepeler laat verlopen. Vooral bij groeiende MKB-bedrijven die voor het eerst te maken krijgen met een aandelentransactie, kan een vrijwillige controle het verschil maken tussen een vlotte deal en langdurige onzekerheid. In dit artikel beantwoorden we de belangrijkste vragen rondom de meerwaarde, kosten en aanpak van een vrijwillige accountantscontrole bij een overname.

Welke zekerheid biedt een accountantsverklaring aan kopers en verkopers?

Een accountantsverklaring biedt kopers en verkopers onafhankelijke zekerheid over de betrouwbaarheid van de financiële informatie van een onderneming. De verklaring bevestigt dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van het vermogen en het resultaat, waardoor beide partijen op basis van betrouwbare cijfers beslissingen kunnen nemen.

Zekerheid voor de koper

Voor een koper is de accountantsverklaring een belangrijk anker in het overnameproces. Zonder gecontroleerde cijfers is de koper afhankelijk van de informatie die de verkoper aanlevert, zonder onafhankelijke bevestiging van de juistheid daarvan. Een accountantsverklaring verkleint het informatieverschil tussen koper en verkoper aanzienlijk. De koper weet dat een registeraccountant de cijfers heeft getoetst aan de geldende verslaggevingsregels en dat de jaarrekening geen materiële fouten bevat. Dit versterkt het vertrouwen in de waardering van de onderneming en kan leiden tot een vlottere prijsonderhandeling.

Zekerheid voor de verkoper

Ook voor de verkoper biedt een accountantsverklaring concrete voordelen. Door proactief een gecontroleerde jaarrekening te presenteren, laat de verkoper zien dat de financiële huishouding op orde is. Dit straalt professionaliteit uit en kan de positie in onderhandelingen versterken. Bovendien verkleint het de kans op discussies achteraf over de juistheid van de cijfers, wat het risico op garantieclaims na de transactie vermindert.

Wanneer is een vrijwillige controle bij een aandelentransactie het overwegen waard?

Een vrijwillige controle is het overwegen waard zodra een aandelentransactie concreet wordt en de onderneming geen wettelijke controleplicht heeft, maar er wel behoefte bestaat aan onafhankelijke zekerheid over de cijfers. Dit speelt vooral wanneer externe partijen zoals kopers, financiers of nieuwe aandeelhouders vertrouwen willen in de financiële informatie.

Er zijn verschillende situaties waarin een vrijwillige controle bijzonder waardevol is, ook als er geen controleplicht geldt:

  • Een koper vraagt om gecontroleerde cijfers: Potentiële kopers, zeker wanneer zij worden bijgestaan door professionele adviseurs, verwachten vaak een accountantsverklaring als basis voor hun waardering en besluitvorming.
  • De onderneming is recent gegroeid: Bedrijven die dicht bij de wettelijke drempelwaarden voor controleplicht zitten, bevinden zich in een grijs gebied. Een vrijwillige controle voorkomt discussie over de vraag of controle eigenlijk verplicht had moeten zijn.
  • Financiering speelt een rol: Wanneer de koper de overname deels financiert met vreemd vermogen, vragen banken regelmatig om een accountantsverklaring als onderdeel van de financieringsaanvraag.
  • Complexe bedrijfsstructuren: Bij holdings, groepsstructuren of internationale activiteiten biedt een vrijwillige controle helderheid over de consolidatie en onderlinge verhoudingen.
  • Meerdere aandeelhouders: Wanneer er meerdere aandeelhouders betrokken zijn bij de transactie, biedt een onafhankelijke controle een gemeenschappelijke, betrouwbare basis.

Het moment van starten is daarbij belangrijk. Begin bij voorkeur ruim voor de beoogde transactiedatum, zodat eventuele bevindingen tijdig kunnen worden opgepakt en de gecontroleerde jaarrekening beschikbaar is wanneer het onderhandelingsproces daarom vraagt.

Wat is het verschil tussen een due diligence en een vrijwillige accountantscontrole?

Een due diligence is een gericht onderzoek dat de koper laat uitvoeren om risico’s en kansen van een overname in kaart te brengen, terwijl een vrijwillige accountantscontrole een onafhankelijke toetsing is van de jaarrekening als geheel. Beide instrumenten vullen elkaar aan, maar hebben een fundamenteel ander doel en een andere opdrachtgever.

Doel en opdrachtgever

De due diligence wordt doorgaans uitgevoerd in opdracht van de koper en richt zich op het identificeren van specifieke risico’s: denk aan fiscale posities, juridische verplichtingen, kwaliteit van de omzet en de houdbaarheid van contracten. Het is een breed, toekomstgericht onderzoek dat verder kijkt dan alleen de jaarrekening. De vrijwillige accountantscontrole daarentegen wordt uitgevoerd in opdracht van de onderneming zelf (vaak de verkoper) en toetst of de jaarrekening een getrouw beeld geeft conform de geldende verslaggevingsstandaarden. Het resultaat is een formele accountantsverklaring.

Reikwijdte en uitkomst

Een due diligence levert een rapport op met bevindingen, risico’s en aanbevelingen, vaak vertrouwelijk voor de koper. Een vrijwillige controle resulteert in een accountantsverklaring die publiekelijk bruikbaar is en zekerheid biedt aan alle betrokken partijen. In de praktijk zien we dat een gecontroleerde jaarrekening het due diligence-proces kan versnellen, omdat de koper al kan vertrouwen op de betrouwbaarheid van de basisgegevens. Beide instrumenten zijn dus geen vervanging van elkaar, maar versterken elkaar wanneer ze samen worden ingezet.

Wat kost een vrijwillige accountantscontrole bij een overname?

De kosten van een vrijwillige accountantscontrole bij een overname hangen af van meerdere factoren, waaronder de omvang en complexiteit van de onderneming, de kwaliteit van de interne administratie en het aantal boekjaren dat gecontroleerd moet worden. Er is geen standaardprijs, omdat elke situatie uniek is.

Factoren die de investering beïnvloeden zijn onder meer:

  • Omvang van de onderneming: Het aantal transacties, de hoogte van de omzet en de balanstotalen bepalen de hoeveelheid controlewerkzaamheden.
  • Complexiteit van de structuur: Een eenvoudige BV vraagt minder controle-inspanning dan een groepsstructuur met meerdere entiteiten of internationale activiteiten.
  • Kwaliteit van de administratie: Een goed georganiseerde, digitale administratie met heldere processen versnelt het controleproces aanzienlijk. Investeren in de kwaliteit van je administratie vooraf kan de controlekosten dus beperken.
  • Aantal boekjaren: Kopers vragen soms om gecontroleerde cijfers over meerdere jaren, wat de omvang van de opdracht vergroot.
  • Tijdsdruk: Een controle die onder hoge tijdsdruk moet plaatsvinden, vraagt meer capaciteit en planning.

Het is verstandig om in een vroeg stadium met een accountant in gesprek te gaan over de verwachte omvang van de werkzaamheden. Zo krijg je vooraf een helder beeld van de investering en kun je dit meewegen in de totale transactiekosten. Bedenk daarbij dat de kosten van een vrijwillige controle vaak ruimschoots worden terugverdiend door het vertrouwen en de snelheid die het oplevert in het overnameproces.

Hoe kies je een accountant voor een vrijwillige controle bij een aandelentransactie?

Kies een accountant die beschikt over een WTA-vergunning van de AFM, ervaring heeft met aandelentransacties in jouw sector en branche, en die naast de controle ook kan meedenken over de bredere context van de transactie. De combinatie van vaktechnische kennis en praktische ervaring met overnames maakt het verschil.

Let bij je keuze op de volgende punten:

  1. WTA-vergunning: Alleen accountantsorganisaties met een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten mogen wettelijke en vrijwillige controles uitvoeren. Controleer dit altijd vooraf.
  2. Ervaring met aandelentransacties: Een accountant die vaker betrokken is geweest bij overnames begrijpt de dynamiek, de tijdsdruk en de informatiebehoefte van kopers en verkopers.
  3. Multidisciplinaire kennis: Bij een aandelentransactie spelen naast de jaarrekening ook fiscale, juridische en financieringsaspecten een rol. Een kantoor dat meerdere specialismen onder één dak heeft, kan sneller schakelen en het grotere plaatje overzien.
  4. Persoonlijke aandacht en bereikbaarheid: Een overnameproces kent pieken en onverwachte wendingen. Een accountant die persoonlijk betrokken is en snel kan schakelen, is daarbij onmisbaar.
  5. Onafhankelijkheid: De accountant die de vrijwillige controle uitvoert, moet onafhankelijk zijn van zowel koper als verkoper. Dit waarborgt de betrouwbaarheid van de verklaring voor alle partijen.

Neem de tijd om een kennismakingsgesprek te voeren en vraag naar concrete ervaring met vergelijkbare transacties. Een goede accountant stelt de juiste vragen, denkt mee over de planning en geeft vooraf duidelijkheid over het proces en de verwachte doorlooptijd.

Hoe CROP accountants & adviseurs helpt bij een vrijwillige accountantscontrole

Bij CROP combineren we de persoonlijke aanpak van een middelgroot kantoor met de diepgaande vaktechnische kennis die je van een grote organisatie mag verwachten. Met onze jaarrekeningcontrole bieden we ondernemers zekerheid over hun cijfers, ook wanneer er geen wettelijke controleplicht geldt maar een vrijwillige controle wel nuttig is. Onze registeraccountants hebben ruime ervaring met aandelentransacties en begrijpen de dynamiek van het overnameproces.

Wat je van ons kunt verwachten:

  • Een pragmatische en efficiënte aanpak, afgestemd op jouw specifieke situatie en de eisen van kopers of financiers
  • Een WTA-vergunning van de AFM, waarmee we bevoegd zijn om zowel wettelijke als vrijwillige controles uit te voeren
  • Multidisciplinaire expertise onder één dak: van accountancy en advies tot fiscale begeleiding en corporate finance
  • Persoonlijke betrokkenheid van ervaren professionals die meedenken over het grotere plaatje van je transactie
  • Heldere communicatie over het proces, de planning en de verwachte investering

Sta je voor een aandelentransactie en wil je weten of een vrijwillige controle in jouw situatie meerwaarde biedt? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We denken graag met je mee over de beste aanpak, zodat je met vertrouwen de transactie tegemoet kunt treden.

Gerelateerde artikelen