Thema 2: Hoe weet je of jouw bedrijf verplicht een accountantscontrole nodig heeft?

8 min

Of jouw bedrijf verplicht een accountantscontrole nodig heeft, hangt af van de omvang van je onderneming en de rechtsvorm. Een BV of NV is controleplichtig zodra deze op twee opeenvolgende balansdata voldoet aan minimaal twee van de drie wettelijke grensbedragen voor middelgrote ondernemingen. Bepaalde organisaties, zoals banken en verzekeraars, zijn ongeacht hun omvang altijd verplicht hun jaarrekening te laten controleren.

De regels rondom de wettelijke controle van de jaarrekening zijn vastgelegd in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Voor veel ondernemers is het niet direct duidelijk of zij onder deze verplichting vallen, terwijl het wel degelijk consequenties heeft voor de inrichting van je financiële processen. Hieronder beantwoorden we de belangrijkste vragen over de controleplicht, de grensbedragen en de mogelijkheden die een accountantscontrole biedt voor jouw organisatie.

Welke grensbedragen bepalen de controleplicht voor jouw jaarrekening?

Een BV of NV is verplicht een accountantscontrole te laten uitvoeren wanneer de onderneming kwalificeert als middelgroot of groot. Dit wordt bepaald aan de hand van drie criteria: een balanstotaal van meer dan 7,5 miljoen euro, een netto-omzet van meer dan 15 miljoen euro en een gemiddeld personeelsbestand van meer dan 50 werknemers. Voldoet je onderneming op twee opeenvolgende balansdata aan minimaal twee van deze drie grenzen, dan is een wettelijke controle van de jaarrekening verplicht.

Deze grensbedragen gelden specifiek voor de classificatie als middelgrote onderneming. Zodra je onderneming boven deze drempels uitkomt, val je in de categorie middelgroot of groot en ontstaat de controleplicht. Kleine rechtspersonen die onder alle drie de grenzen blijven, zijn vrijgesteld van de verplichte accountantscontrole.

Het is belangrijk om te weten dat deze toets op geconsolideerde basis plaatsvindt wanneer sprake is van een groep. Dat betekent dat je niet alleen naar de individuele BV kijkt, maar naar het geheel van verbonden rechtspersonen. Een holding met meerdere werkmaatschappijen kan daardoor sneller boven de grenzen voor accountantscontrole uitkomen dan je op het eerste gezicht zou verwachten.

De grensbedragen worden periodiek aangepast door de Europese Unie. Het is daarom verstandig om jaarlijks te toetsen of jouw onderneming nog steeds onder of boven de drempels valt, zeker bij groei of veranderingen in de bedrijfsstructuur.

Welke rechtsvormen en organisaties zijn altijd controleplichtig?

Ongeacht de omvang van de onderneming zijn bepaalde rechtsvormen en organisaties altijd verplicht een accountantscontrole te laten uitvoeren. Dit geldt onder meer voor banken, verzekeraars, beursgenoteerde ondernemingen (OOB’s), woningcorporaties en bepaalde pensioenfondsen. Voor deze organisaties is de controleplicht vastgelegd in sectorspecifieke wetgeving.

Rechtsvormen met wettelijke controleplicht

De controleplicht voor BV’s en NV’s is gekoppeld aan de grensbedragen, maar voor coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen gelden vergelijkbare regels. Stichtingen en verenigingen vallen in principe alleen onder de controleplicht wanneer zij aan de omvangcriteria voldoen, tenzij sectorspecifieke regelgeving anders bepaalt. Denk hierbij aan zorginstellingen of onderwijsinstellingen waarvoor aanvullende verantwoordingseisen gelden.

Sectorspecifieke verplichtingen

Naast de algemene regels uit het Burgerlijk Wetboek kennen diverse sectoren eigen controlevereisten. Woningcorporaties zijn op grond van de Woningwet altijd controleplichtig. Zorginstellingen die onder de Wet toelating zorginstellingen vallen, moeten eveneens hun jaarrekening laten controleren. Ook subsidieontvangers kunnen op basis van subsidievoorwaarden verplicht zijn een accountantscontrole te laten uitvoeren, zelfs als zij op grond van hun omvang niet controleplichtig zouden zijn.

Voor non-profitorganisaties en stichtingen is het daarom waardevol om niet alleen naar de algemene grensbedragen te kijken, maar ook naar de specifieke regelgeving die op hun sector van toepassing is. Dit voorkomt verrassingen bij de jaarlijkse verantwoording.

Wat zijn de gevolgen als je niet voldoet aan de controleplicht?

Wanneer een organisatie die controleplichtig is geen accountantscontrole laat uitvoeren, is de vastgestelde jaarrekening vernietigbaar. Dit betekent dat iedere belanghebbende de rechter kan verzoeken de jaarrekening nietig te verklaren. Daarnaast kan het ontbreken van een controleverklaring gevolgen hebben voor de aansprakelijkheid van bestuurders en de betrouwbaarheid van de onderneming richting stakeholders.

Een jaarrekening zonder de vereiste controleverklaring voldoet niet aan de wettelijke deponeringsplicht bij de Kamer van Koophandel. De gevolgen hiervan zijn onder meer:

  • De jaarrekening wordt als niet gedeponeerd beschouwd, wat kan leiden tot een economisch delict
  • Bij faillissement kan het ontbreken van een gecontroleerde jaarrekening bijdragen aan het vermoeden van onbehoorlijk bestuur
  • Financiers, investeerders en andere stakeholders kunnen het vertrouwen in de onderneming verliezen
  • Subsidieverstrekkers kunnen subsidies terugvorderen wanneer de vereiste accountantsverklaring ontbreekt

Het tijdig laten uitvoeren van een verplichte accountantscontrole is dus niet alleen een wettelijke verplichting, maar draagt ook bij aan de professionele uitstraling en het vertrouwen dat stakeholders in jouw organisatie hebben. Door hier proactief mee om te gaan, voorkom je onnodige complicaties en versterk je de positie van je onderneming.

Hoe verschilt een wettelijke controle van een samenstellingsopdracht?

Het belangrijkste verschil is de mate van zekerheid die wordt verstrekt. Bij een wettelijke controle geeft de accountant een redelijke mate van zekerheid dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële positie. Bij een samenstellingsopdracht stelt de accountant de jaarrekening op basis van door het bestuur aangeleverde gegevens samen, zonder een oordeel te geven over de getrouwheid ervan.

Wettelijke controle: redelijke mate van zekerheid

Bij een wettelijke controle van de jaarrekening voert de registeraccountant uitgebreide controlewerkzaamheden uit. Dit omvat onder meer het toetsen van interne beheersingsmaatregelen, het uitvoeren van cijferanalyses, het opvragen van externe bevestigingen en het beoordelen van schattingen door het management. Het resultaat is een controleverklaring waarin de accountant een oordeel geeft over de jaarrekening. Deze verklaring biedt gebruikers van de jaarrekening, zoals banken, aandeelhouders en toezichthouders, een hoge mate van vertrouwen in de gepresenteerde cijfers.

Samenstellingsopdracht: geen zekerheid

Bij een samenstellingsopdracht verwerkt de accountant de aangeleverde financiële gegevens tot een jaarrekening conform de geldende verslaggevingsregels. De accountant past hierbij zijn vakkennis toe om de informatie correct te presenteren, maar voert geen controle of beoordeling uit. Er wordt dan ook geen zekerheid verstrekt. Een samenstellingsverklaring is geschikt voor kleinere ondernemingen die niet controleplichtig zijn, maar wel een professioneel opgestelde jaarrekening willen.

Voor middelgrote ondernemingen die boven de grensbedragen uitkomen, is de samenstellingsopdracht geen alternatief voor de verplichte accountantscontrole. Het is goed om dit onderscheid helder te hebben bij het inrichten van je financiële processen.

Wanneer is een vrijwillige accountantscontrole toch verstandig?

Een vrijwillige accountantscontrole is verstandig wanneer je onderneming behoefte heeft aan extra zekerheid richting externe partijen, bijvoorbeeld bij het aantrekken van financiering, het aangaan van samenwerkingen of het voorbereiden van een bedrijfsoverdracht. Ook bij snelle groei of toenemende complexiteit biedt een controle waardevolle inzichten in de betrouwbaarheid van je financiële informatie en de kwaliteit van je interne processen.

Hoewel je onderneming mogelijk niet aan de criteria voor verplichte accountantscontrole voldoet, zijn er diverse situaties waarin een vrijwillige controle meerwaarde biedt:

  • Financieringsaanvragen: Banken en investeerders hechten grote waarde aan gecontroleerde cijfers en bieden soms betere voorwaarden wanneer een controleverklaring beschikbaar is
  • Bedrijfsoverdracht of fusie: Potentiële kopers willen zekerheid over de betrouwbaarheid van de financiële gegevens
  • Groei richting controleplicht: Door alvast een controle te laten uitvoeren, bereid je je organisatie en administratie voor op de toekomstige verplichting
  • Interne beheersing: Een controle brengt verbeterpunten in je administratieve organisatie en interne controle aan het licht
  • Stakeholdervertrouwen: Gecontroleerde cijfers versterken het vertrouwen van klanten, leveranciers en medewerkers

Een vrijwillige controle is dus geen onnodige kostenpost, maar een investering in de betrouwbaarheid en professionaliteit van je onderneming. Zeker wanneer je als middelgrote onderneming ambities hebt om te groeien, biedt het een stevige basis voor strategische beslissingen.

Hoe CROP accountants en adviseurs helpt bij de controleplicht

Bij CROP combineren we de flexibiliteit van een middelgroot kantoor met de kwaliteit en deskundigheid van een grote organisatie. Onze registeraccountants beschikken over een WTA-vergunning van de AFM en voeren jaarlijks wettelijke controles uit voor een breed scala aan middelgrote ondernemingen en non-profitorganisaties. Wat ons onderscheidt, is dat we verder kijken dan alleen de cijfers.

Concreet helpen wij je op de volgende manieren:

  • Toetsing controleplicht: We beoordelen of jouw onderneming aan de grensbedragen voldoet en adviseren over de juiste aanpak
  • Pragmatische en efficiënte controle: Onze werkwijze is gericht op kwaliteit met persoonlijke aandacht, zonder onnodige bureaucratie
  • Multidisciplinaire aanpak: Naast de controle kijken we samen met je naar risico’s, IT-beheersing en toekomstplannen, met alle fiscale expertise onder één dak
  • Vaste sparringpartner: Je krijgt een vast aanspreekpunt dat jouw organisatie door en door kent
  • Data analyse en IT audit: We brengen samen de risico’s in kaart en bereiden je voor op innovaties in de audit

Al meer dan 60 jaar helpen wij ondernemers met aandacht vooruit. Of je nu wilt weten of een wettelijke controle voor jouw organisatie verplicht is, of je vrijwillig meer zekerheid wilt creëren: bij CROP ben je aan het juiste adres. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden voor jouw onderneming.

Gerelateerde artikelen