Wanneer is een beoordelingsopdracht een goed alternatief voor een volledige controle?

7 min

Een beoordelingsopdracht is een goed alternatief voor een volledige controle wanneer je organisatie niet wettelijk controleplichtig is, maar stakeholders zoals banken of subsidieverstrekkers toch een bepaalde mate van zekerheid over de cijfers verlangen. De beoordelingsopdracht biedt een beperkte mate van zekerheid tegen lagere kosten en met een kortere doorlooptijd dan een volledige controle. Hieronder beantwoorden we de belangrijkste vragen over wanneer een beoordeling volstaat, wat het kost en wanneer je toch voor een controle moet kiezen.

Welke mate van zekerheid biedt een beoordelingsopdracht?

Een beoordelingsopdracht biedt een beperkte mate van zekerheid over de financiële verantwoording. De accountant concludeert dat er geen aanwijzingen zijn dat de jaarrekening materiële onjuistheden bevat. Dit staat in contrast met een volledige controle, die een redelijke mate van zekerheid biedt, en een samenstellingsopdracht, die helemaal geen zekerheid verschaft.

In de praktijk betekent dit het volgende: bij een beoordelingsopdracht voert de accountant analytische werkzaamheden uit en stelt vragen aan het management. Er worden echter geen uitgebreide detailcontroles uitgevoerd, zoals het opvragen van bankbevestigingen of het fysiek controleren van voorraden. De accountant geeft een zogenoemde beoordelingsverklaring af, waarin staat dat niets is gebleken op basis waarvan geconcludeerd moet worden dat de jaarrekening niet juist is.

Het verschil tussen een samenstellingsopdracht en een controle zit dus precies in het niveau van zekerheid. De beoordelingsopdracht bevindt zich daar tussenin en biedt voor veel organisaties een praktisch en waardevol tussenstation, vooral wanneer externe partijen meer willen dan een samengestelde jaarrekening, maar een volledige controle niet wettelijk verplicht is.

In welke situaties accepteren banken en financiers een beoordelingsverklaring?

Banken en financiers accepteren een beoordelingsverklaring doorgaans wanneer de financiering onder een bepaalde omvang blijft en de organisatie niet wettelijk controleplichtig is. Bij grotere financieringen of complexe transacties eisen de meeste banken een volledige controleverklaring.

In de praktijk zien we dat een beoordelingsverklaring vaak wordt geaccepteerd in de volgende situaties:

  • Reguliere kredietfaciliteiten bij middelgrote ondernemingen die onder de wettelijke controlegrens vallen
  • Herfinancieringen waarbij de bank de onderneming al langer kent en een bestaande relatie heeft
  • Subsidietrajecten waarbij de subsidieverstrekker expliciet aangeeft dat een beoordelingsverklaring volstaat
  • Situaties waarin de financier zelf aanvullende zekerheden heeft, zoals hypotheekrechten of borgstellingen

Het is verstandig om vooraf met je bank of financier af te stemmen welk type verklaring zij verwachten. Elke instelling hanteert eigen richtlijnen en drempelbedragen. Door dit gesprek vroeg te voeren, voorkom je dat je achteraf alsnog een uitgebreidere opdracht moet laten uitvoeren. Nieuwe aandeelhouders stellen overigens vaak strengere eisen dan banken en vragen in veel gevallen om een volledige controleverklaring, ongeacht de omvang van de organisatie.

Wat zijn de kostenverschillen tussen een beoordeling en een controle?

Een beoordelingsopdracht is doorgaans aanzienlijk goedkoper dan een volledige controle, omdat de werkzaamheden minder omvangrijk zijn. De exacte besparing hangt af van de omvang en complexiteit van je organisatie, maar het verschil in tijdsbesteding is substantieel.

De lagere kosten van een beoordelingsopdracht worden verklaard door het verschil in werkzaamheden:

  • Minder detailcontroles: Bij een beoordeling worden geen uitgebreide gegevensgerichte controles uitgevoerd, zoals het aanschrijven van debiteuren of het controleren van individuele facturen.
  • Kortere doorlooptijd: De beoordelingsopdracht vergt minder tijd op locatie en minder afstemming met derden.
  • Minder documentatie: De dossiervorming is beperkter, wat direct doorwerkt in het aantal uren dat de accountant besteedt.

Tegelijkertijd is een beoordelingsopdracht geen lichte exercitie. De accountant moet voldoende werkzaamheden verrichten om tot een onderbouwde conclusie te komen. Het is dus geen kwestie van simpelweg de jaarrekening doorbladeren. De investering staat in verhouding tot de zekerheid die je ervoor terugkrijgt, en voor veel organisaties in het hogere MKB-segment biedt dit een uitstekende balans tussen kosten en toegevoegde waarde.

Wanneer is een beoordelingsopdracht juridisch niet toereikend?

Een beoordelingsopdracht is juridisch niet toereikend wanneer je organisatie wettelijk controleplichtig is. Dit is het geval wanneer je gedurende twee opeenvolgende jaren voldoet aan minimaal twee van de drie criteria: een jaaromzet van meer dan 15 miljoen euro, een balanstotaal van meer dan 7,5 miljoen euro, of gemiddeld 50 of meer fulltime werknemers.

Naast de wettelijke controleplicht zijn er andere situaties waarin een beoordeling niet volstaat:

  • Specifieke sectorwetgeving: Bepaalde sectoren, zoals de zorgsector of woningcorporaties, kennen eigen regelgeving die een volledige controle voorschrijft, ongeacht de omvang van de organisatie.
  • Statutaire bepalingen: De statuten van je organisatie kunnen voorschrijven dat een volledige controle moet plaatsvinden. Dit komt regelmatig voor bij stichtingen en verenigingen.
  • Contractuele verplichtingen: Financieringsovereenkomsten, joint venture-contracten of aandeelhoudersovereenkomsten kunnen een controleverklaring als voorwaarde stellen.
  • Subsidievoorwaarden: Sommige subsidieverstrekkers eisen expliciet een controleverklaring in plaats van een beoordelingsverklaring, vooral bij grotere subsidiebedragen.

Het is belangrijk om te beseffen dat de grenzen voor controleplicht snel bereikt kunnen zijn bij groeiende organisaties. Wanneer je organisatie recent is gegroeid of van juridische structuur is veranderd, kan het zijn dat de controleplicht eerder is ingetreden dan verwacht. Een tijdige check op deze criteria voorkomt verrassingen achteraf.

Hoe bepaal je welk type opdracht past bij jouw organisatie?

Het juiste type opdracht bepaal je door drie factoren te wegen: de wettelijke vereisten voor jouw organisatie, de eisen van externe stakeholders en de informatiebehoefte van het bestuur zelf. Begin altijd bij de wettelijke controleplicht en werk van daaruit naar de verwachtingen van banken, financiers en andere belanghebbenden.

Een praktische aanpak om tot de juiste keuze te komen:

  1. Toets de wettelijke controleplicht: Voldoet je organisatie aan minimaal twee van de drie criteria (omzet boven 15 miljoen euro, balanstotaal boven 7,5 miljoen euro, 50 of meer werknemers) gedurende twee opeenvolgende jaren? Dan is een volledige controle verplicht.
  2. Inventariseer de eisen van externe partijen: Vraag je bank, subsidieverstrekker of aandeelhouders welk type verklaring zij verwachten. Leg dit schriftelijk vast.
  3. Beoordeel je eigen informatiebehoefte: Wil je als bestuurder of directeur meer inzicht in de betrouwbaarheid van je cijfers? Dan kan een vrijwillige controle of beoordeling ook intern waarde toevoegen.
  4. Weeg kosten tegen toegevoegde waarde: Als een beoordelingsverklaring volstaat voor alle betrokken partijen, biedt dit een efficiënte oplossing. Verwachten stakeholders meer zekerheid, dan is een volledige controle de logische stap.

Het verschil tussen een samenstellingsopdracht en een controle is voor veel ondernemers niet direct helder, en de beoordelingsopdracht als tussenoptie maakt de keuze nog complexer. Juist daarom is het waardevol om dit gesprek vroeg te voeren met een accountant die jouw situatie begrijpt en objectief kan adviseren welk type opdracht daadwerkelijk nodig is.

Hoe CROP accountants & adviseurs helpt bij de keuze voor het juiste type opdracht

Bij CROP combineren we de persoonlijke aanpak van een middelgroot kantoor met de diepgaande vaktechnische kennis die je van een grote organisatie verwacht. We beschikken over een WTA-vergunning van de AFM en behoren tot de top 15 van kantoren in Nederland met de meeste registeraccountants. Daarmee zijn we in staat om het volledige spectrum aan opdrachten uit te voeren en je objectief te adviseren over wat bij jouw situatie past.

Wat we concreet voor je doen:

  • We beoordelen of jouw organisatie wettelijk controleplichtig is en signaleren tijdig wanneer groei of structuurwijzigingen de controleplicht triggeren
  • We stemmen af met je bank of financier welk type verklaring daadwerkelijk wordt verwacht, zodat je niet onnodig investeert
  • We voeren zowel jaarrekeningcontroles als beoordelingsopdrachten en samenstellingsopdrachten uit, altijd pragmatisch en efficiënt
  • Onze accountants en adviseurs kijken verder dan de cijfers en denken mee over je langetermijndoelstellingen
  • We schakelen waar nodig door naar onze fiscalisten, corporate finance specialisten of pensioenadviseurs, alles onder één dak

Wil je weten welk type opdracht het beste past bij jouw organisatie? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We denken graag met je mee.

Gerelateerde artikelen