Is een BV altijd verplicht de jaarrekening te laten controleren?

7 min

Nee, een BV is niet altijd verplicht om de jaarrekening te laten controleren. De wettelijke controleplicht geldt alleen voor middelgrote en grote BV’s die twee opeenvolgende boekjaren bepaalde drempelwaarden overschrijden op het gebied van omzet, balanstotaal en personeelsomvang. Kleine BV’s zijn in principe vrijgesteld van deze verplichting, al kunnen externe partijen zoals banken of subsidieverstrekkers alsnog om een accountantsverklaring vragen.

In de praktijk blijkt dat veel ondernemers niet precies weten wanneer hun BV controleplichtig is, vooral wanneer de organisatie recent is gegroeid of de juridische structuur is gewijzigd. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de controleplicht, de verschillende typen accountantsopdrachten en de situaties waarin een accountantsverklaring toch nodig kan zijn.

Wanneer is een BV wettelijk verplicht tot accountantscontrole?

Een BV is wettelijk verplicht tot accountantscontrole wanneer deze kwalificeert als middelgroot of groot op basis van de criteria uit Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De controleplicht ontstaat wanneer een BV op twee opeenvolgende balansdata ten minste twee van de drie drempelwaarden overschrijdt.

De drie drempelwaarden voor de controleplicht zijn:

  • Balanstotaal: meer dan 7,5 miljoen euro (op geconsolideerde basis)
  • Netto-omzet: meer dan 15 miljoen euro
  • Gemiddeld aantal werknemers: 50 of meer

Overschrijdt jouw BV twee van deze drie grenzen gedurende twee achtereenvolgende jaren, dan ben je verplicht de jaarrekening te laten controleren door een registeraccountant of een accountant-administratieconsulent met een daartoe bevoegde vergunning. Het gaat hierbij om de geconsolideerde cijfers wanneer er sprake is van een groepsstructuur. Dat betekent dat je niet alleen naar de individuele BV kijkt, maar naar het geheel van de groep.

Valt jouw BV onder de categorie “klein”, dan geldt er geen wettelijke controleplicht. Dat biedt ruimte, maar het betekent niet automatisch dat je geen accountantsverklaring nodig hebt. Externe partijen kunnen daar namelijk wel om vragen.

Wat is het verschil tussen een samenstellings-, beoordelings- en controleopdracht?

Het verschil zit in de mate van zekerheid die de accountant verstrekt. Bij een samenstellingsopdracht geeft de accountant geen zekerheid over de jaarrekening, bij een beoordelingsopdracht een beperkte mate van zekerheid en bij een controleopdracht een redelijke mate van zekerheid. Elke opdrachtvorm heeft een eigen doel en een eigen intensiteit van werkzaamheden.

Samenstellingsopdracht

Bij een samenstellingsopdracht stelt de accountant de jaarrekening op aan de hand van de financiële gegevens die de ondernemer aanlevert. De accountant verwerkt en rangschikt deze informatie, maar voert geen inhoudelijke controle uit. Er wordt dan ook geen zekerheid verstrekt over de getrouwheid van de cijfers. Deze opdrachtvorm is gebruikelijk bij kleinere BV’s die niet controleplichtig zijn en geen externe partijen hebben die om een verklaring vragen.

Beoordelingsopdracht

Een beoordelingsopdracht gaat een stap verder. De accountant voert analytische werkzaamheden uit en stelt vragen aan het bestuur om vast te stellen of de jaarrekening geen materiële onjuistheden bevat. Het resultaat is een beoordelingsverklaring die een beperkte mate van zekerheid biedt. Banken en subsidieverstrekkers accepteren deze vorm soms als alternatief voor een volledige controle.

Controleopdracht

De controleopdracht (ook wel audit genoemd) is de meest uitgebreide vorm. De accountant voert diepgaande controles uit, waaronder het toetsen van interne beheersingsmaatregelen, het verifiëren van transacties en het bevestigen van saldi bij derden. Het eindresultaat is een controleverklaring die een redelijke mate van zekerheid biedt. Dit is de verklaring die wettelijk vereist is voor middelgrote en grote rechtspersonen.

Kan een niet-controleplichtige BV toch een accountantsverklaring nodig hebben?

Ja, een BV die wettelijk niet controleplichtig is, kan toch een accountantsverklaring nodig hebben. Dit komt regelmatig voor wanneer externe partijen zoals banken, subsidieverstrekkers of investeerders een verklaring eisen als voorwaarde voor financiering, subsidietoekenning of samenwerking.

De meest voorkomende situaties waarin een niet-controleplichtige BV alsnog een accountantsverklaring nodig heeft:

  • Financieringsaanvraag bij een bank: Banken vragen bij grotere financieringen regelmatig om een controleverklaring of beoordelingsverklaring, ongeacht de omvang van de BV.
  • Subsidieverantwoording: Veel subsidieregelingen schrijven voor dat de verantwoording vergezeld moet gaan van een accountantsverklaring, soms al bij relatief bescheiden subsidiebedragen.
  • Eisen van aandeelhouders: Nieuwe of bestaande aandeelhouders die niet betrokken zijn bij de dagelijkse bedrijfsvoering willen zekerheid over de betrouwbaarheid van de cijfers.
  • Statutaire bepalingen: In de statuten van de BV kan zijn vastgelegd dat de jaarrekening gecontroleerd moet worden, ook als dat wettelijk niet verplicht is.

In deze gevallen spreekt men van een vrijwillige controle. Het resultaat is dezelfde controleverklaring als bij een wettelijke controle, maar de aanleiding is een contractuele of statutaire verplichting in plaats van een wettelijke. Het is verstandig om vooraf goed in kaart te brengen welk type verklaring de externe partij precies verwacht, zodat je niet meer werkzaamheden laat uitvoeren dan noodzakelijk.

Wat verandert er aan de controleplicht bij een fusie, overname of nieuwe aandeelhouder?

Bij een fusie, overname of toetreding van een nieuwe aandeelhouder kan de controleplicht veranderen doordat de omvang of structuur van de organisatie wijzigt. Een BV die voorheen als klein kwalificeerde, kan door samenvoeging van activiteiten of consolidatie ineens de drempelwaarden overschrijden en daarmee controleplichtig worden.

Bij een fusie worden de cijfers van de samengevoegde entiteiten geconsolideerd. Wanneer de gecombineerde omzet, het balanstotaal of het personeelsbestand de wettelijke grenzen overschrijdt, ontstaat er een controleplicht. Dit geldt ook wanneer een BV een andere onderneming overneemt en de overgenomen activiteiten in de consolidatie worden meegenomen.

De toetreding van een nieuwe aandeelhouder verandert op zichzelf de wettelijke controleplicht niet. De drempelwaarden blijven immers gebaseerd op omzet, balanstotaal en personeelsomvang. Wel kan een nieuwe aandeelhouder contractueel eisen dat er een accountantscontrole plaatsvindt. Dit wordt dan vastgelegd in een aandeelhoudersovereenkomst of in de statuten van de BV.

Het is bij dit soort veranderingen waardevol om tijdig te laten beoordelen of de nieuwe situatie gevolgen heeft voor de controleplicht. Zo voorkom je verrassingen bij het opstellen van de jaarrekening en kun je externe partijen direct de juiste informatie bieden.

Hoe kies je het juiste type accountantsopdracht voor jouw situatie?

Het juiste type accountantsopdracht hangt af van drie factoren: de wettelijke vereisten voor jouw BV, de eisen van externe stakeholders en de informatiebehoefte van het bestuur of de aandeelhouders. Door deze factoren systematisch langs te lopen, kom je tot de opdrachtvorm die past bij jouw situatie zonder onnodige werkzaamheden.

Een praktische aanpak om tot de juiste keuze te komen:

  1. Toets de wettelijke controleplicht: Overschrijdt jouw BV (of groep) twee van de drie drempelwaarden gedurende twee opeenvolgende jaren? Dan is een controleopdracht verplicht.
  2. Inventariseer externe eisen: Vraag bij je bank, subsidieverstrekker of aandeelhouders na welk type verklaring zij verwachten. Soms volstaat een beoordelingsverklaring waar je een volledige controle verwachtte.
  3. Bekijk de statuten: Controleer of in de statuten van je BV een controleplicht is opgenomen, ongeacht de wettelijke vereisten.
  4. Weeg de meerwaarde af: Een vrijwillige controle kan ook zonder externe verplichting waardevol zijn, bijvoorbeeld om het vertrouwen van stakeholders te versterken of om inzicht te krijgen in de interne beheersing.

Door deze stappen te doorlopen, krijg je helder welke opdrachtvorm aansluit bij jouw situatie. Zo investeer je gericht in de zekerheid die je nodig hebt en houd je de werkzaamheden proportioneel.

Hoe CROP accountants & adviseurs helpt bij de controleplicht van jouw BV

Bij CROP combineren we de persoonlijke aanpak van een middelgroot kantoor met de diepgaande vaktechnische kennis die je van een grote organisatie verwacht. Met onze WTA-vergunning van de AFM en een team van registeraccountants dat tot de top 15 van Nederland behoort, bieden we precies de zekerheid die jouw situatie vraagt.

Wat we concreet voor je doen:

  • We beoordelen of jouw BV wettelijk controleplichtig is en houden daarbij rekening met recente wijzigingen in omvang of structuur
  • We brengen in kaart welk type opdracht past bij de eisen van jouw bank, subsidieverstrekker of aandeelhouders
  • We voeren zowel wettelijke als vrijwillige controles uit met een pragmatische, efficiënte werkwijze
  • Onze accountants en adviseurs denken mee over het grotere plaatje en schakelen waar nodig door naar specialisten binnen ons kantoor
  • We zorgen ervoor dat je precies weet waar je aan toe bent, zonder onnodige werkzaamheden of verrassingen

Wil je weten welk type accountantsopdracht bij jouw BV past, of heb je vragen over de controleplicht na een recente groei of structuurwijziging? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We denken graag met je mee.

Gerelateerde artikelen