Hoge Raad: Geen box 3 herstel voor niet-bezwaarmakers over 2017 t/m 2020

Het Kerstarrest

In het zogenoemde Kerstarrest van 24 december 2021 oordeelde de Hoge Raad dat het box 3‑stelsel (met fictieve rendementen) in strijd was met het Europees recht als dit leidde tot belasting over een hoger rendement dan werkelijk behaald.

Daarna kregen belastingplichtigen die tijdig bezwaar hadden gemaakt of waarvan de definitieve aanslagen ten tijde van het kerstarrest nog niet definitief vaststond rechtsherstel: hun box 3‑heffing kon worden aangepast als het werkelijk rendement lager was dan het forfaitaire rendement.

Maar voor mensen die geen bezwaar hadden gemaakt (de “niet‑bezwaarmakers”) bleef de vraag: hebben zij ook recht op compensatie over de jaren 2017-2020?

Uitspraak Hoge Raad

De Hoge Raad heeft nu beslist dat niet-bezwaarmakers over de jaren 2017-2020 geen recht hebben op rechtsherstel voor box 3. De belastingdienst hoeft definitief vaststaande aanslagen over deze jaren daarmee niet ambtshalve te verminderen. De belangrijkste argumenten van de Hoge Raad waren als volgt:

• De aanslagen van niet-bezwaarmakers stonden al onherroepelijk vast voordat het Kerstarrest werd gewezen. Volgens de wet worden definitieve aanslagen niet aangepast op basis van latere rechtspraak (‘nieuwe jurisprudentie’). De Hoge Raad bevestigt dat het Kerstarrest nieuwe jurisprudentie is. De Staatssecretaris van Financiën kan vervolgens toestaan dat de nieuwe jurisprudentie mag worden meegenomen, maar heeft dit niet gedaan;
• Niet-bezwaarmakers verkeren niet in dezelfde positie als mensen die wel bezwaar hebben gemaakt. Hierdoor is er geen sprake van verboden discriminatie;
• De regel dat nieuwe jurisprudentie niet mag worden meegenomen is niet in strijd met het evenredigheidsbeginsel. Deze regel dient volgens de Hoge Raad legitieme doelen zoals rechtszekerheid (regels moeten op enig moment vaststaan) en uitvoerbaarheid (praktisch werkend belastingstelsel). De nadelige gevolgen voor niet-bezwaarmakers zijn niet onevenredig ten opzichte van deze doelen.

Daarmee is de discussie over de jaren 2017–2020 definitief beslecht: niet‑bezwaarmakers krijgen geen vermindering van box 3‑belasting als het werkelijk rendement lager is dan het forfaitaire rendement.

Latere jaren

Voor belastingaanslagen vanaf het jaar 2021 ligt dit anders. Voor deze jaren kan nog steeds beoordeeld worden of het werkelijk rendement lager is dan het forfaitaire rendement waarover box 3 belasting is betaald. Voor het jaar 2021 zal het verzoek voor ambtshalve aanpassing van de belastingaanslag dan wel uiterlijk voor eind 2026 gedaan moeten worden.

Contact

Voor vragen met betrekking tot de het box 3 herstel kan je contact opnemen met Ernst Meijer of met uw CROP-contactpersoon.