Carbon accounting: inzicht in CO₂-uitstoot en kostenbesparing

Wat is carbon accounting? 

Carbon accounting, ook wel CO₂-boekhouding, is het proces waarmee organisaties hun uitstoot van broeikasgassen berekenen en rapporteren. Het gaat daarbij niet alleen om CO₂, maar ook om andere gassen zoals methaan en lachgas. Door deze emissies gestructureerd in kaart te brengen, ontstaat een helder beeld van de klimaatimpact van de organisatie. Dat vormt de basis om gerichte keuzes te maken, te sturen op reductie en te voldoen aan wet- en regelgeving.

Het GHG Protocol en ISO 14064

De meest gebruikte methode voor carbon accounting is het Greenhouse Gas Protocol (GHG Protocol). Dit internationale raamwerk bevat duidelijke regels en definities, zodat organisaties hun uitstoot op een vergelijkbare en controleerbare manier meten.  

Een andere methode om de carbon footprint in kaart te brengen is ISO 14064. Deze norm sluit inhoudelijk aan op het GHG Protocol, maar legt de nadruk meer op het organiseren en borgen van het proces. Denk aan vaste procedures, het aanwijzen van verantwoordelijken en het vastleggen van keuzes in een audit-trail.  

Waarom is carbon accounting belangrijk?  

Steeds meer organisaties starten met carbon accounting. De belangrijkste redenen zijn:  

• Duurzaamheidsdoelen, zoals de Europese ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn.  

• Wet- en regelgeving, zoals CSRD, SBTi en beoordelingskaders zoals EcoVadis.  

• Transparantie richting investeerders, klanten en ketenpartners (die steeds vaker vragen om inzicht in ESG-prestaties).

• Kostenbesparing door beter inzicht in energieverbruik en inefficiënte processen.  

• Toegang tot groene financiering, subsidies en duurzame leningen.

Carbon accounting is daarmee niet alleen een duurzaamheidsinstrument, maar ook een strategisch stuurmiddel.

Scope 1, 2 en 3: zo werkt het GHG Protocol

Het GHG Protocol verdeelt emissies in drie zogenoemde scopes. Dit maakt het mogelijk om uitstoot overzichtelijk en consistent te rapporteren.  

Scope 1: directe emissies  

Scope 1 omvat directie emissies uit bronnen die eigendom zijn van of worden gecontroleerd door de organisatie. Voorbeelden zijn:

• Brandstofverbruik van eigen voertuigen
• Emissies van eigen machines of installaties
• Gasverbruik voor eigen verwarmingssystemen

Scope 2: indirecte emissies van aangekochte energie  

Scope 2 gaat over de uitstoot die ontstaat bij de productie van energie die je organisatie inkoopt, zoals: 

• elektriciteit voor kantoren of productielocaties
• Warmte of koeling van een warmtenet

Hoewel deze emissies niet op je eigen locatie ontstaan, zijn ze wel het gevolg van jouw energieverbruik.

Scope 3: overige indirecte uitstoot  

Scope 3 is vaak het grootste en meest complexe onderdeel van de totale uitstoot. Het omvat alle activiteiten die jouw organisatie veroorzaakt, maar die door anderen worden uitgevoerd. Denk hierbij aan:

• Ingekochte goederen en diensten
• Transport door derden
• Woon-werkverkeer
• Afvalverwerking

Welke Scope 3-categorieën relevant zijn, verschilt per organisatie. Dit wordt bepaald op basis van onder andere uitgaven, volumes, risico’s en de mate van invloed.  

Figuur 1. Overzicht van Scope 1, 2 en 3 emissies volgens het GHG Protocol. 

Hoe bereken je een carbon footprint? 

Het berekenen van een carbon footprint gebeurt aan de hand van een aantal stappen:  

1. Bepaal de systeemgrenzen  

Welke onderdelen neem je mee in de berekening? Gaat het bijvoorbeeld alleen om Nederlandse entiteiten, of om de hele groep?  

2. Screen scope 3  

Niet elke Scope 3-categorie is even belangrijk voor jouw organisatie. Je bepaalt eerst per categorie of deze materieel is voor jouw organisatie. Dit doe je op basis van de kosten, hoeveelheden, risico’s en invloed.  

3. Kies een basisjaar 

Het basisjaar is een vast referentiejaar waarmee je je progressie kunt vergelijken.  

4. Verzamel data  

Voor elke scope verzamel je de gegevens die nodig zijn, zoals brandstofgebruik, energieverbruik, inkoopgegevens en transportafstanden.  

5. Bereken de emissies 

De verzamelde data wordt gecombineerd met emissiefactoren. Dit zijn getallen die aangeven hoeveel uitstoot hoort bij een specifieke activiteit.  

6. Rapporteer duidelijk en herhaalbaar  

Bij een goede footprint hoort ook een overzicht van aannames, gebruikte bronnen, datakwaliteit en methoden. Het is belangrijk dat de footprint een structuur heeft die je elk jaar kunt herhalen, zodat er een betrouwbaar beeld ontstaat en je de voortgang goed kunt monitoren.  

Hoe wij organisaties ondersteunen 

CROP Duurzaamheid & CSRD ondersteunt organisaties met het volledige carbon accounting-proces. We helpen onder andere bij het verzamelen, berekenen en rapporteren van de diverse scopes. Van het opstellen van een volledige footprint tot ondersteuning bij specifieke scopes. Daarnaast bieden we ook begeleiding bij certificering of het formuleren van reductiedoelstellingen, bijvoorbeeld via het SBTi-framework.  

Belangrijk om te weten: het hoeft niet meteen perfect te zijn. We werken met een ingroeimodel waarbij je stap voor stap kunt verbeteren. Heb je nog niet alle data beschikbaar? Dan kunnen we beschikbare data aanvullen met schattingen en aannames. Het belangrijkste is om gewoon te beginnen, zo leg je een goede basis voor verdere stappen.  

Bij elke stap zorgen we voor een duidelijke en controleerbare structuur, inclusief een audit-trail, zodat alle data op orde is en gebruikt kan worden voor vervolgstappen volgens het GHG Protocol of ISO 14064.  

Zet de volgende stap in carbon accounting van jouw organisatie en neem contact met ons op.